TEYDEB başvurusu yapmadan önce nelere dikkat edilmeli? Projenin programa uygunluğunu başvuru öncesinde analiz etmek, zamanın ve kaynakların verimli kullanılması açısından oldukça önemlidir. Bu rehberde, 2026-2 çağrısı öncesinde potansiyel başvuru sahiplerinin değerlendirmesi gereken temel noktaları ele aldık. Projeniz için hızlı bir ön değerlendirmeye ihtiyaç duyuyorsanız ücretsiz aracımızı kullanabilirsiniz.

TEYDEB Başvurusu Yapmadan Önce Proje Fikri Yeniliğinin Önemi

Firmalar çoğu zaman teknik bir geliştirme fikrini doğrudan Ar-Ge projesi olarak görür. Bu yaklaşım en sık yapılan hatalardan biridir. “Müşteri istedi” ya da “ürüne ekleyelim” düşüncesiyle başlayan çalışmalar genellikle günlük geliştirme kapsamındadır. Ekipler bu tür faaliyetleri bilinen yöntemlerle yürütür ve sonucu büyük ölçüde öngörebilir. Çalışma yenilik içerse bile bu durum Ar-Ge niteliği kazandırmaz. Mevcut bir ürünü yeni bir pazara uyarlamak, bilinen bir teknolojiyi farklı bir senaryoda kullanmak ya da mevcut bir çözümü iyileştirmek Ar-Ge sayılmaz. TEYDEB projeleri, sonucu baştan net olmayan çalışmalara odaklanır. Bu projelerde ekipler teknik belirsizlikle karşılaşır, yeni yaklaşımlar dener ve çözüm yolunu süreç içinde şekillendirir. Hakemler “yeni mi?” sorusundan önce “bilinmeyen ne?” ve “hangi teknik riski çözüyorsunuz?” sorularına net yanıtlar bekler.

Hakem bakışıyla basit bir örnek düşünelim. Bir firma, mevcut yazılımına yapay zekâ tabanlı bir tahmin modülü eklemek ister. Geliştirme süreçlerinde belirli veri setlerini kullanmayı planlamaktadır. Bunun yanında ekip literatürde yaygın yöntemler üzerine yoğunlaşmıştır. Bu senaryoda değerlendiriciler, projede teknik belirsizlik olup olmadığına bakar. Bunun yanında projenin varolan bir problemi çözmesi de beklenmektedir. Eğer ekip bilinen yöntemleri uygulamayı planlıyorsa ve sonucu büyük ölçüde öngörebiliyorsa, hakem bu çalışmayı Ar-Ge olarak değil, ürün geliştirme olarak değerlendirir. Hakem için belirleyici olan modülün yeni olması değil, çözüm yolunun araştırma gerektirip gerektirmemesidir.

Bu noktada başvuru sahiplerinin kendilerine şu iki soruyu sormalarını öneriyoruz:

– Çözüm yolunu baştan net tarif edebiliyor muyuz?
– Teknik belirsizliği gerçekten gösterebiliyor muyuz?

Teknoloji Hazırlık Seviyesi Uygunluğu

Başvurularda en sık karşılaşılan reflekslerden biri, projeyi bir üst teknoloji hazırlık seviyesinden yazmaktır. Firmalar bu yolla projeyi daha güçlü sunabileceklerini düşünür. Ayrıca firmalar kimi zaman Ar-Ge Önceliklerinde söz konusu önceliğe uygunluk için de fikrin teknoloji hazırlık seviyesini yüksek gösterebilirler.

Güncel durumda TEYDEB tarafından yayınlanan THS soru setinin kullanımı zorunlu değildir. Projelerin THS beyanı başvuru sahininin insiyatifindedir. Buna karşın gerek hakem ziyaretleri gerekse proje başvurusundaki “Tekniğin Bilinen Durumu – State of Art” bölümü iteratürü ve benzer uygulamaları sorgular.  Eğer başvuruda anlatılan çözüm, ilgili THS seviyesinde yaygın olarak kullanılan yöntemlerle örtüşüyorsa, hakem projeyi “zaten yapılmış” olarak değerlendirir. Bu noktada teknik risk ortadan kalkar. THS yalnızca bir seviye numarası değildir; çözüm yolundaki belirsizliği ve araştırma ihtiyacını tarif eder. Projenin gerçek teknik zorlukları, doğru THS seviyesinde konumlandırıldığında anlam kazanır.

THS uygunluğu için firmalar şu soruları sormalı:

– Bu seviyede hangi teknik problemler çözülmemiş durumda?
– Hakem “bu var” deme noktasına gelir mi?

THS Seviyesi ile ilgili değerlendirmelerimize Teknoloji Hazırlık Seviyesi yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Proje Ekibi ve İş Planı Uygunluğu

TEYDEB projelerinde hakemler, iş fikrinin yapılabilirliğini iş planı üzerinden; bu planı yürütecek ekibin yeterliliğini ise görev ve zaman dağılımı üzerinden değerlendirir. Değerlendiriciler direkt olarak “haftada kaç saat ayırıyorsunuz?” diye sormasa da ekip dağılımı, görev tanımları ve iş paketi yoğunluğuna dikkat eder. Örneğin aynı kişinin birden fazla kritik rolde yer alması bir risktir. Aynı şekilde Projenin temel araştırma alanını, yeni alınacak bir personele bırakmak doğru bir planlama değildir.

Bunun yanında zaman planı gerçekçi olmayan projelerde teknik riskten çok yürütme riski öne çıkar. Bu durumu hakemler çoğu zaman raporlarına yazmaz, ancak projenin genel inandırıcılığını zayıflatır. TEYDEB projelerinde ekip ve zaman konusu sorgulanmadığında değil, metnin kendi içinde tutarsızlaştığı noktada sorun yaratır.

Proje Çıktısı Ticarileşir mi?

Ancak şu soru genellikle arka planda kalır: Bu proje sonunda ortaya çıkacak ürün satacak mı? Bir Ar-Ge çalışmasını başarıyla tamamlamak, ürünün pazarda karşılık bulacağı anlamına gelmez. Teknik açıdan güçlü pek çok proje, ürünleşme ve müşteri ihtiyacı yeterince düşünülmediği için ticarileşme aşamasında zorlanır. Bu nedenle başvuru öncesinde yalnızca “yapabilir miyiz?” sorusunu değil, “satabilir miyiz?” sorusunu da açıkça sormak gerekir.

Ar-Ge Desteği Uygunluk Analizi Nasıl Çalışır?

diPMO Ar-Ge Desteği Uygunluk Analizi; proje fikrinin Ar-Ge niteliğini, teknik belirsizlik düzeyini, ekip ve firma uygunluğunu ve TEYDEB başvurusu açısından temel hazırlık durumunu değerlendirir. Verilen yanıtlar doğrultusunda proje için ön değerlendirme sonucu oluşturur. Analiz, TÜBİTAK’ın resmî değerlendirmesi yerine geçmez; başvuru öncesinde güçlü ve geliştirilmesi gereken alanların görülmesini sağlar.

Proje Yazımında Üretken Yapay Zeka Kullanımnı

Son dönemde firmalar proje metinlerini hazırlarken yapay zekâ araçlarını daha sık kullanıyor. Bu araçlar metni hızlandırır ve düzenlemeyi kolaylaştırır. Ancak ekipler proje kurgusunu tamamen yapay zekâya bıraktığında risk oluşur. Yapay zekâ çoğu zaman genel ifadeler üretir ve projeye özgü teknik belirsizlikleri ayırt edemez. Hakemler metnin akıcılığına değil, projeye özel kararların ve risklerin netliğine bakar. Bu nedenle ekipler yapay zekâyı yardımcı bir araç olarak kullanmalı; proje fikrini, yöntemi ve stratejik çerçeveyi kendileri oluşturmalıdır.

Konuyu önemseyen TEYDEB geçtiğimiz günlerde proje başvuru ve değerlendirme süreçlerinde üretken yapay zeka kullanımının sınırlarını belirleyen bir kılavuz yayınladı. Kılavuza paralel olarak 2026-1 dönemi başvuru dokümanına  ÜYZ kullanımına ilişkin etik ve sorumluluk beyanı eklendi.

Bu konuyu Yapay Zeka İle Proje Hazırlama ve TÜBİTAK Kullanım Rehberi yazımızda incelemiştik.

Değerlendirme Sürecinin Etkisi

Değerlendirmeler yalnızca başvuru dokümanı üzerinden yapılmıyor. Süreçte, alan uzmanı hakemler projeyi teknik içerik, yöntem ve risk başlıkları üzerinden okur. Proje, anlatım gücünden çok teknik tutarlılığıyla ayakta kalır. Hakemler metnin akıcılığı ile ilgilenmemekte. Onlar için proje boyunca izlenecek yolun netliği ve teknik kararların gerekçesi daha önemli. Bu nedenle TEYDEB projelerinde iyi bir dil, doğru bir kurgunun yerine geçmez; yalnızca onu destekler.

Değerlendirme süreciyle ilgili diğer hususlara TÜBİTAK TEYDEB Projeleri Değerlendirme Süreçleri yazımızdan ulaşabilirsiniz.

TEYDEB başvurusu, yalnızca bir Ar-Ge fikrini değil, aynı zamanda bir ürün fikrini de test eder. Bu nedenle TÜBİTAK TEYDEB başvurusu yapmadan önce “nasıl geliştiririz?” sorusuyla birlikte, ürünün kime, hangi ihtiyacı çözerek satılacağını da düşünmek gerekir. Bu sorulara baştan verilen net yanıtlar, hem başvuru sürecini hem de projenin devamını daha sağlıklı hale getirir.

TEYDEB Başvurusu yapmadan önce proje fikrinizin uygunluğunu ücretsiz değerlendirebiliriz! Ücretsiz online görüşme için tıklayın!

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısı geçtiğimiz günlerde TÜBİTAK tarafından yayınlandı. Gerek 1501 Sanayi Ar-Ge gerekse 1507 KOBİ Ar-Ge destek programlarında bazı değişiklikler söz konusu. Bu değişiklikler; destek oranlarını, proje destek tutarını, ticarileşme puanını ve öncelikli Ar-Ge alanlarını kapsıyor.

Bu değişiklikler tüm başvuru sahiplerini ilgilendiriyor. Özellikle ticarileşme puanı ve destek oranına ilişkin düzenlemeler ise daha önce TÜBİTAK desteği almış kuruluşlar açısından önem taşıyor.

Bu yazımızda TEYDEB 2026-2 çağrısında yapılan değişiklikleri önceki çağrı dönemiyle karşılaştırarak ele alacağız. Ayrıca firmaların başvuru öncesinde dikkat etmesi gereken noktaları değerlendireceğiz.

Destek Oranlarındaki Değişiklik

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısında yapılan en önemli değişiklik, 1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı’nın destek oranında. Yeni düzenlemeyle destek oranı, firmanın daha önce desteklenen proje sayısına göre belirlenecek. Firmanın destek alacağı ilk 5 proje için destek oranı %75. Sonraki projelerde destek oranı %60’a düşecek.

İlk 5 proje desteği içerisinde yer alan 1505, 1512/1812, 1831, 1702 programları sayıya dahil edilmeyecek. 1711 ve 1707 çağrılarında sadece tedarikçi kuruluşun desteklenen projeleri dikkate alınacaktır. Yani bu programlarda müşteri kuruluş olarak yer alanlar ilk 5 proje desteğinden faydalanabilecek.

Dolayısıyla daha önce birden fazla TÜBİTAK projesi yürütmüş firmaların, yeni başvurudan önce hangi projelerinin bu hesaplamaya dâhil olduğunu kontrol etmesi gerekiyor. Özellikle altıncı projesine yaklaşan kuruluşlar açısından bu değerlendirme, proje bütçesinin ve finansman planının hazırlanmasında önem taşıyor.

1501 Programında Destek Tutarı Artık 20 Milyon TL ile Sınırlı

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısıyla birlikte 1501 programı bütçesi de değişti. Bildiğiniz üzere geçmiş çağrılarda 1501 programına bütçesi sınırsızdı. Yeni çağrıda ise proje başına TÜBİTAK 20 Milyon TL katkı sağlayacak. Bu açıdan başvuru sahipleri proje bütçesi ile destek tutarı arasındaki farkı gözden kaçırmamalı.

Burada hemen 20 Milyon TL’lik sınırın proje toplam bütçesi olmadığını hatırlatalım. İfade edilen destek kapsamına alınan harcama. Yani önce geçmiş proje sayısına göre destek oranı uygulanır. Ardından hesaplanan tutarın 20 milyon TL’yi aşması durumunda TÜBİTAK katkısı en fazla 20 milyon TL olacak.

Örneğin destek kapsamına alınan proje bütçesi 30 milyon TL olan bir firmanın ilk beş projesinden biri için %75 oranında hesaplanan destek tutarı 22,5 milyon TL’dir. Ancak yeni üst sınır nedeniyle TÜBİTAK katkısı 20 milyon TL’yi aşamayacaktır.

Bu nedenle özellikle yüksek bütçeli proje hazırlayan firmaların bütçe planlamasında yalnızca destek oranını değil, 20 milyon TL’lik üst sınırı da dikkate alması gerekiyor. Sınırı aşan bölümün kuruluşun kendi kaynaklarıyla karşılanması gerekecektir.

Ticarileşme Puanın Negatif Etkisi

TEYDEB değerlendirme sürecinde firmaların geçmiş projelerinden elde ettiği ticarileşme performansı da dikkate alınıyor. TÜBİTAK, tamamlanan projeler için sunulan Ticarileşme Raporlarından hareketle bir Firma Ticarileşme Puanı hesaplıyor. Bu puan, firmanın yeni proje başvurusuna ek puan olarak yansıtılıyor.

2026-1 çağrısında -1 ile +5 arasında uygulanan ticarileşme ek puanı, 2026-2 döneminde -5 ile +5 aralığına genişletildi.

Yeni düzenleme, geçmiş projelerinde güçlü bir ticarileşme performansı gösteren firmalar için avantaj sağlamaya devam ediyor. Buna karşılık proje çıktılarını ekonomik değere dönüştüremeyen firmalar, yeni başvurularında önceki döneme kıyasla daha yüksek bir puan kaybıyla karşılaşabilecek.

Firma Ticarileşme Puanı bulunmayan projelere bu kapsamda ek puan verilmeyecek. Ortaklı projelerde ise yürütücü kuruluşun ticarileşme puanı dikkate alınacak.

Bu nedenle daha önce TÜBİTAK desteği alan firmaların yeni başvuru öncesinde tamamlanan projelerine ait ticarileşme raporlarını ve bu projelerin ekonomik çıktılarını gözden geçirmesi önem taşıyor. Satış, ihracat, lisanslama, yeni müşteri kazanımı ve maliyet avantajı gibi sonuçların somut verilerle ortaya konulması, yalnızca geçmiş projenin raporlanması açısından değil yeni başvurular bakımından da önem kazandı.

Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları Değişti

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısında, değişen diğer bir konu da öncelikli alanlar. Yeni çağrı döneminde 2026–2028 dönemi için belirlenen konu başlıkları geçerli.

Yeni düzenlemeye göre öncelikli alanlar iki eksen var: Endüstride Teknolojik Sıçrama ve Dijital Liderlik. Bu başlıkların altındaki önceliklere uygun projeye sahip firmalar 5 ek puan alacak.  Yeşil dönüşüm kapsamındaki konu başlıkları ise bu ek puan uygulamasının dışında.

Ek puanlar, Kurul Değerlendirme Eşik Değeri’nin üzerinde puan alan ve ilgili koşulları sağlayan projelere uygulanıyor. Dolayısıyla bir projenin öncelikli alanlardan biriyle eşleşmesi, tek başına desteklenmesi için yeterli olmayacak. Geçmiş çağrılarda olduğu gibi bu önceliklere girmeyenler de çağrı başvursuna uygun.

Başvuru sırasında proje konusunun öncelikli alanla ilişkisi yalnızca işaretlenmemeli. Projeye konu ürün veya teknolojinin ilgili başlığa nasıl katkı sağlayacağı açıklanmalı. Bu nedenle öncelikli alan dokümanı firmaların proje seçimde de bizce önemli bir araç.

2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konularını ve bu alanların proje örneklerini ayrı bir yazımızda ayrıntılı olarak ele alacağız.

2026-2 Dönemi Çağrı Takvimi

Her zamanki gibi TEYDEB Yenilik Destekleri altında yer alan 1501 ve 1507 programları farklı takvime sahip. Her iki çağrı da 20.07.2026 tarihinde açılmasına rağmen; 1501 programı ön kayıtları için son tarih 22.10.2026. Bu tarih, 1507 programları içinse 26.10.2026. Çağrı kapanış tarihleriyse şöyle:

1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı – 26.10.2026

1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı – 11.11.2026

Başvuru yapacak firmaların çağrı kapanış tarihinden önce kuruluş bazlı ön kayıt onayını almış olması gerekiyor. Daha önce kuruluş bazlı ön kayıt onayı alan firmaların ise bu işlemi yeniden yapmasına gerek bulunmuyor.

Proje başvuru usulünde ya da formlarda herhangi bir değişiklik yok.

Değişikliklerin Önemi

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısında yapılan değişikliklerle firmalar başvuru stratejilerini gözden geçirmeli. Daha önce destek alanlar geçmiş projelerini inceleyerek yeni başvurudaki destek oranlarını belirlemeli.

Tamamlanmış proje sahipleri açısından ticarileşme performansı artık daha önemli. Negatif ek puan uygulaması firmaların ileriki dönem projelerini olumsuz etkileyecek. Bu nedenle firmalar ticarileşmeye yakın projeleriyle başvurmalı.

Bunun yanında firmaların proje konularını güncellenen 2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları ile karşılaştırması gerekiyor. Öncelikli alanlarla uyumlu projelerde bu ilişkinin başvuru dokümanında açık ve somut biçimde gösterilmesi önem taşıyor.

Yüksek bütçeli proje hazırlayan kuruluşların ise %75 veya %60 destek oranıyla birlikte 20 milyon TL’lik TÜBİTAK katkı sınırını dikkate alması gerekiyor. Proje bütçesi ve kuruluşun öz kaynak ihtiyacı bu sınır doğrultusunda planlanmalıdır.

Bu nedenle başvuru öncesinde aşağıdaki dört noktanın birlikte değerlendirilmesini öneriyoruz:

• Firmanın daha önce desteklenen proje sayısı
• Tamamlanmış projelerin ticarileşme performansı
• Proje konusunun güncel öncelikli alanlarla uyumu
• Proje bütçesi ve kuruluşun karşılaması gereken finansman tutarı

Projenizin 1501 veya 1507 programına uygunluğunu değerlendirmek ve değişikliklerin etkisini öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Projenizin Potansiyelini Keşfedin

Uzmanlarımızla gerçekleştireceğiniz 15 dakikalık ücretsiz ön değerlendirme görüşmesinde proje fikrinizi ve başvuru seçeneklerinizi birlikte inceleyelim.

Ön görüşmenizi planlamak için aşağıdaki butondan bize ulaşın!

Teknopark Vergi Teşvikleri sunduğu vergi avantajlarıyla üreticilerden yazılım geliştiricilere tüm şirketlerin ilgisini çekmekte. Bize gelen soruları da dikkate alarak konuyla ilgili bir yazı dizisi hazırlamaya karar verdik. İlk yazımızda genel hatlarıyla teknopark vergi teşviklerinden bahsedeceğiz.

Teknopark Nedir?

Teknoparklar (Teknoloji Geliştirme Bölgeleri); 4691 Sayılı Kanun çerçevesinde kurulan özel statülü alanlardır. Kağıt üzerinde bakıldığında, bir Ar-Ge veya yazılım firması için “cennet” gibi görünür. Bu yapılar;üniversite ve sanayi iş birliğini güçlendirmeyi ve katma değerli ürün üretimini teşvik etmeyi amaçlar. Bölgede geliştirilen projeler için;

• Kurumlar Vergisi İstisnası
• Personel İçin Gelir Vergisi istisnası ve SGK Prim Destekleri
• Yazılım Geliştiriciler için KDV muafiyeti

gibi hayati finansal kaldıraçlar sunulur. Bu teşvikler, özellikle büyüme aşamasındaki firmalar için nakit akışını rahatlatan en güçlü araçlardır.

Teknoparklar İçin Uygun Personeller

Teknoparkların, Ar-Ge veya Tasarım Merkezlerine kıyasla en önemli avantajı, daha az sayıda personelle de desteklerden yararlanılabilmesidir. Bu yapı, küçük ekiplerle faaliyet gösteren firmalar için önemli bir esneklik sağlar. Alan elverdiği sürece, gerekli niteliklere sahip personel için teşviklerden faydalanılabilir.Bu noktada personel sayısı ile ofis alanı arasındaki ilişki önem kazanır. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı düzenlemelerine göre, kişi başına önerilen asgari çalışma alanı 9 metrekaredir. Ancak yazılım şirketlerinde alan ihtiyacının görece düşük olması nedeniyle, bu oran uygulamada kişi başına 5 metrekareye kadar düşebilmektedir.

Teknoparklarda çalışacak personellerin belirli niteliklere sahip olması beklenir. 4691 sayılı kanuna göre Ar-Ge personelleri şu şekilde tanımlanmış:

Araştırmacı  – AR-GE faaliyetleri ile yenilik tanımı kapsamındaki projelerde, yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarım veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan en az lisans mezunu uzmanları

Teknisyen – Meslek lisesi veya meslek yüksekokullarının tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişiler

Destek Personeli – AR-GE veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personel

Yazılımcı – Yazılım olarak tanımlanan süreçte çalışıp program geliştiren, üreten, alanında yeterli deneyime veya eğitime sahip nitelikli personel

Tasarım Personeli – Tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenler

Tasarımcı – Tasarım faaliyetleri kapsamındaki projelerin gerçekleştirilmesi ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan, üniversitelerin; mühendislik, mimarlık veya tasarım ile ilgili bölümlerinden mezun en az lisans derecesine sahip kişiler ile tasarım alanlarından herhangi birinde en az lisansüstü eğitim derecesine sahip diğer kişiler

Burada destek personeli sayısında bir sınırlama olduğunu hatırlatalım. Genel kural şu: Ar-Ge ve tasarım personelinizin en fazla %10’u kadar destek personeli için teşvik uygulanabiliyor. Ancak toplam çalışan sayısı 15 ve altında olan firmalarda bu oran %20’ye kadar çıkabiliyor. Yani küçük ekiplerle çalışan firmalar, destek personeli açısından biraz daha esnek bir uygulamadan faydalanabiliyor. Bu sınırların üzerindeki destek personeli için ise vergi teşviki uygulanmıyor.

Personel Vergi Kazançları

Teknokentte ilgili kriterlere uyan personellere uygulanan vergi teşvikleri şunlardır:

• Gelir Vergisi İstisnası (%100)
• SGK İşveren Payı İndirimi (%50)
• Damga Vergisi İstisnası (%100)

Bu indirimlerin nasıl uygulandığını, sunumlarımızda da yer verdiğimiz bir örnekle aşağıdaki görselde özetledik.

Sunumumuzun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

Teknokent, Tekmer, Teknopark Vergi Teşvikleri

Google üzerinden basit bir arama yaptığınızda karşınıza 4691 sayılı kanuna ilişkin üç temel yapı çıkar. Bu yapıların tamamını 4691 sayılı kanunun işletildiği bölgeler olarak tanımlamak yanlış olmaz. Peki şimdi hangi yapının kimin için uygun olabileceğini değerlendirelim:

Teknokent aslında teknopark ile aynı şeydir. Aralarındaki fark hukuki değil dilseldir. Bu nedenle, üniversitelerce kurulan yapılardan bazıları teknopark, bazıları ise teknokent olarak adlandırılmaktadır.

Tekmerler ise üniversitelerin içinde ya da dışında kurulan ve ağırlıklı olarak kuruluş aşamasındaki şirketleri destekleyen yapılardır. Bu yapılar, 4691 sayılı kanuna değil 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Kanunu’na tabidir. Örneğin, yine İTÜ içerisinde yer alan KOSGEB Tekmer, İTÜ Arı Teknokent’e yakın bir konumdadır. Ama burada faaliyet gösteren firmalar, 5746 sayılı kanundan doğan indirimlerden faydalanır.

Bazı teknoparkların içerisinde kuluçka merkezi olarak adlandırılan yapılara rastlamak mümkündür. Kuluçka Merkez’leri < 3 yaşına kadar firmaların yani erken aşama girişimlerin desteklenmesini amaçlayan yapılardır. TGB içersinde yer akan kuluçka merkezlerindeki şirketler 4691 sayılı kanundan faydalanır. Öte yandan bazı kuluçka merkezleri TGB haricinde bağımsız bölgelerde de yer alır. Bu statüdeki kuluçka merkezlerinde yer alan girişimler 4691 sayılı kanundan faydalanamazlar.

Teknopark Vergi Teşvikleri ve Ofis Kiraları

4691 sayılı kanundan doğan teşviklerin uygulamaya alınması için bölgede ofis açmak gerekir. Girişimlerin TGB bölgesinde faaliyet gösterme noktasındaki en büyük çekince; teknoparklardaki kira maliyetleridir. Ayrıca, sağlanan vergi teşvikleri “bölge içi çalışma” şartına bağlıdır. Yazılımcılarınızın veya mühendislerinizin bölge dışında geçirdiği süreler (dış görevler) veya uzaktan çalışma talepleri, yönetilmesi gereken karmaşık prosedürleri beraberinde getirir. İzin verilen uzaktan çalışma oranlarını aştığınızda veya dış görevleri usulüne uygun bildirmediğinizde, vergi avantajlarını kaybetme riskiyle yüzleşirsiniz.

Özetle, Teknopark ofislerinin kirası için standart bir rayiç yok. Ancak teknopark ofis kiraları ve aidatları, genellikle şehir merkezindeki standart ofislere göre daha yüksektir. Öte yandan, yeri daha merkezi olan teknoparklara talep çok fazla olduğu için bu teknoparklarda ofis bulmak hem zor hem de yüksek maliyetlidir. Kuluçka merkezleri, kuruluş amaçları çerçevesinde start-up ekipler için maliyetler açısından daha uygundur.

Teknoparklarda Teşvik Yönetim Süreçleri

Uygulamada, teknokente giriş yaptıktan sonra Ar-Ge veya yenilik faaliyetlerini sürekli olarak yürüttüğünüz sürece bölgede kalırsınız. Bunun için sürekli proje geliştirmeniz ve geliştirdiğiniz projeleri ilgili teknopark yönetici şirketin belirlediği portal üzerinden dokümante etmeniz gerekir.

Örneğin bir projenizi teknopark bünyesinde kapattınız. Bu projenin kapanış tarihi 31.12.2025 olarak gerçekleşti. Teşvik sürekliliği için bir sonraki projenizin en geç 01.01.2026’da başlaması gerekir. Tabii burada sunacağınız projenin Ar-Ge/yenilik niteliği, Teknopark Yönetici Şirket tarafından görevlendirilen hakemlerce değerlendirileceğini unutmayın. Bu değerlendirme süresini dikkate alarak herhangi bir hak kaybı yaşanmaması açısından yeni projenin en geç 30.10.2025’te Teknopark Yönetici Şirket onayına gönderilmesi gerekir.

Şayet teknokent şirketleri projeleri tamamlandıktan sonra üç ay boyunca yeni projelerini sunmazlarsa bölgeden ihraç edilir.

Yürütme sürecinde şirketlerin Teknopark yönetici şirketine ve Bakanlığa karşı düzenli raporlama yükümlülüğü başlar. Projelerinizin ilerleme durumunu, personelinizin niteliğini ve mali verilerinizi sürekli olarak belgelemeniz gerekir. Yani proje yönetiminde kuracağınız yapı sürekli denetime açık ve dinamik olmalıdır.

Bir proje süresince yapmanız gereken raporlar; muafiyet raporları (her ay) ve yıllık raporlar (her yıl) olarak tanımlanır. Bunun yanında her proje kapanışında ek olarak proje tamamlama raporu sunulmalıdır.

Bir de her proje sonunda Kurumlar Vergisi İstisnası’ndan faydalanmak için Proje Bitirme Belgesi almak gerekir. Bu süreç teknopark yönetici şirkete başvuru yapılarak yürütülür.

Teknoparklara ilişkin hazırladığımız sayfamıza buradan ulaşabilirsiniz. Daha detaylı bilgi almak ve teknokentte yer aldığınızda olası kazançlarınızı daha net öğreneceğiniz ücretsiz raporunuzu alabilmek için buradan görüşme talebinde bulunabilirsiniz.

Bir sonraki yazımız; Üreticiler İçin Teknokent olacak. Takipte kalın.

 

Yapay zeka ile proje hazırlamak artık bir trendin ötesinde. Kurumlar ve girişimler için hız ve verimlilik arayışının doğal sonucu haline geldi. Ancak hız her zaman derinlik getirmiyor — özellikle araştırma, strateji ve özgünlük gerektiren destek programlarında. Teknoloji sayesinde artık yalnızca bilgiye hızlı erişmiyor, birçok konuda uzman bir proje asistanını düşük maliyetle yanımıza alabiliyoruz. Üzerine iş yapma kültürümüzdeki “son dakikacılık” da eklendiğinde, yapay zekâ adeta sağ kolumuz oluyor. Fakat bu durum, teknik olarak doğrulanmamış ve yüzeysel projelerin üretilme riskini de beraberinde getiriyor.

Son dönemde proje başvurularında yapay zeka kullanımı arttı. Ne kurumlar, ne danışmanlar, ne de girişimler bu eğilime karşı. Başvuru kalitesini korumak için kurumlar yapay zeka ile proje hazırlama sürecini daha net tanımlamalı. TÜBİTAK bu durumu erken fark eden kurum oldu. 2025 Eylül ayında üretken yapay zekanın kullanımına ilişkin bir rehber yayınladı. Destek Süreçlerinde Üretken Yapay Zekânın (ÜYZ) Sorumlu ve Güvenilir Kullanımı Rehberi isimli bu rehberi yazımızda değerlendireceğiz.

Yapay Zeka İle Proje Hazırlama Etik Çerçeve

Öncelikle yayınlanan rehberin yapay zeka kullanımını yasaklamak yerine onu etik sınırlar içinde nasıl kullanmamız gerektiğini tanımlıyor. Bu sınırlar sorumluluk, şeffaflık, veri güvenliği, özgünlük ve doğruluk ilkelerine dayanıyor. Gelin, bu ilkeleri daha anlaşılır hale getirerek proje hazırlarken yaşanabilecek sorunlarla birlikte görelim.

Sorumluluk ve Hesap Verilebilirlik

İlk adım, yapay zekâyı yalnızca bir araç olarak görmek olmalı. Diğer araçlarda olduğu gibi yapay zekanın kullanımı da insan sorumluluğunda. Bu nedenle, yapay zekânın ürettiği her bilgiyi insanın kontrol etmesi gerekir. Örneğin yeni mezun bir proje mühendisi olduğunuzu varsayalım. Şu anda üretilen DC Hızlı Şarj Sistemleri’nde maliyetlerin düşürülmesine yönelik gelen talep üzerine çalışıyorsunuz. Durumu hemen ChatGPT’ye soralım ve gelen yanıta bakalım.

Kulağa oldukça mantıklı gelse de konuyu biraz bilenler açısından sunulan önerinin güvenlik, verimlilik ve mevzuat gerekliliklerini göz ardı ettiği hemen anlaşılıyor. Neyse ki örneğimizdeki proje mühendisi, bu öneriye mutlaka itiraz edecektir. Diyelim ki bu bilgi, konuyla çok ilgili olmayan biri — örneğin bir danışman — tarafından yapay zekâyla üretilip başvuru dokümanına eklendi. Kontrol edilmeden sunulursa, Ar-Ge ekibini renkli ama zorlu bir hakem süreci bekler. 😊

Görüldüğü üzere hesap verilebilirlik de önemli. Hesap verebilirlik, yalnızca doğru sonucu almakla değil, o sonucun nasıl üretildiğini açıklayabilmekle ilgilidir. Şimdi yine Chat GPT’ye bu sonuca nasıl ulaştığını yani kaynak olarak neyi kullandığını soralım:

Gördüğümüz gibi platform yanıt verme sürecinde çok büyük bir metin koleksiyonundan öğrendiği dil kalıplarını kullanıyor. Bu nedenle ona “Kaynak Göster” dediğimizde afallıyor. Bu da hesap verilebilirliği ortadan kaldırıyor.

Şeffaflık ve Açıklanabilirlik

Rehber, proje hazırlama ve yönetme süreçlerinde üretken yapay zeka kullanımını sınırlandırmıyor. Buna karşın kullanıcılardan yapay zekadan hangi aşamada faydalandıklarını beyan etmeleri bekliyor.  2026-1 Çağrısı ile başvuru dokümanında ÜYZ kullanımına ilişkin yeni bir bölüm var.

Adalet ve Ayrımcılık Yapmama

Yukarıda da belirttiğimiz gibi, ÜYZ yanıtlarını geçmiş verilerden öğrendiklerine göre verir. Bu da zamanla verilen yanıtlarda belirli bir önyargı oluşmasına neden olur. Örneğin, ÜYZ’nin büyük ölçekli işletmelerin projeleriyle eğitildiğini varsayalım. Start-up ölçeğindeki bir girişim, aynı kapsamda fakat büyük bir işletmenin geliştirdiği bir projede çalışıyor. ÜYZ, daha fazla kaynak ve altyapı bilgisine sahip projeleri “başarılı örnek” olarak tanıdığı için, küçük ölçekli girişimin önerisini zayıf ya da yetersiz görebilir.Oysa fikir, teknik olarak aynı değerdedir. Bu örnek, yapay zekâ araçlarının farkında olmadan ölçek, sektör veya kurum büyüklüğü temelli önyargılar üretebileceğini gösterir.

Gizlilik ve Veri Koruma

Teknoloji, birçok şeyi olduğu gibi insan davranışlarını da değiştiriyor. Destek ekosistemi yeni oluşurken, proje sahipleri fikirlerini paylaşmaktan kaçınırdı. Oysa gelinen noktada insanlar büyük bir rahatlıkla fikirlerini hatta iletişim bilgilerini yapay zeka ile paylaşabiliyor.

Örneğin değerlendirme süreçleri için proje sunumu hazırlanması gerekiyor. Akışın çıkarılması için PRODİS’ten üretilen proje dokümanını direkt yapay zekaya beslediğimizi varsayalım. Bu şekilde dokümanda olan;

• Başvuru sahibi firma ve varsa ortaklarına ilişkin bilgiler
• Bu firmalardaki proje yürücüleri ve çalışanlarına ilişkin bilgiler
• Projeye ilişkin teknik bilgiler
• Projeye ilişkin ticari bilgiler

tüm bilgileri birazcık zaman kazanmak için platformla tek bir tuşla rızamızla paylaşıyoruz. 😊

Oysa bu bilgiler yalnızca yetkili kurumlarla paylaşılmalıdır. Bilgilerin üçüncü taraf yapay zekâ platformlarına aktarılması kişisel veri ve gizlilik ihlali riski doğurur. Bu nedenle, hassas içerikler ÜYZ araçlarına girilmemelidir. Yani metinlerde anonimleştirilmiş veriler kullanılmalıdır.

Güvenlik ve Sağlamlık

Yapay zeka metin üretirken aslında milyonlarca veriyi işler. Bunun sonucunda sızıntı, manipülasyon ya da ezberlenmiş bilgi riski oluşur. Bu nedenle kullanılan araçların güvenli, saldırılara karşı dayanıklı ve düzenli olarak denetlenmesi gerekir. Ayrıca hem kurumların hem de bireylerin verilerini korumak için güvenlik ayarlarını bilinçli şekilde yapılandırması büyük önem taşır.

Araştırma Bütünlüğü ve Özgünlük

Daha önce de belirttiğimiz gibi, yapay zekâ ürettiği içerikle veri uydurma, kaynak çarpıtma ya da intihal riski yaratabilir. Bu nedenle, kullanıcılar ÜYZ’den aldıkları her bilgiyi mutlaka kendileri doğrulamalıdır. Bu durumu proje yazım sürecinde sıkça gözlemliyoruz. TEYDEB projelerinin B.3. Proje Hazırlık Çalışmaları bölümünde, başvuru sahipleri projeleriyle ilgili yapılmış araştırmaları belirleyip kaynaklarıyla birlikte sunar. Ancak birçok başvuru sahibi bu bölümü atlar ve genellikle danışmanına bırakır. Literatür kaynaklarını farklı platformlardan tek tek doğrulamak zaman aldığı için, danışmanlar bu süreci hızlandırmak amacıyla ÜYZ’den destek alır. Model, bu bölümde aslında var olmayan kaynakları gerçekmiş gibi üretir. Danışman bu kaynakları kontrol etmeden başvuru dokümanına eklediğinde, proje yanlış bilgiye dayanır ve bilimsel bütünlük zarar görür.

İnsan Odaklılık ve Gözetim

Bu ilkede rehber, yapay zekanın karar veren değil, karar sürecini kolaylaştıran bir araç olması gerektiğini vurguluyor. Özellikle proje değerlendirmesi, fonlama ya da etik onay gibi kritik aşamalarda son sözü insan söylemeli.Bu hem hataların önüne geçiyor hem de sistemin insani değerlerle uyumu koruyor.

Üretken yapay zekanın hakem olduğunu düşünelim. Diyelim ki, proje hakkında görüş bildirecek yapay zekanın, metin akışını ve teknik terimleri doğru buldu. Ona göre bütçe dağılımı da iyiydi ve “Evet destekleyelim” diye görüş bildirdi. Oysa proje, çevresel etkisi bakımından ciddi riskler taşıyor veya toplumsal fayda kısmında eksikler var. İşte tam bu noktada, insan sezgisi ve etik yargısı devreye girmeli.

Yapay Zeka Danışmanın Yerini Alır mı?

Aslında bu bölüme konu olan sorunun yanıtını rehberde geçen ilkelerle yanıtlamış oluyoruz. 😊 Fakat sorunun yanıtı, danışmandan beklenen hizmete göre değişir. TÜBİTAK TEYDEB projeleri hazırlayan bir danışman bu alanda elde ettiği tecrübeye paralel olarak aşağıdaki konularda fikir sahibidir:

• Mevzuat ve çağrı programlarına hakimiyet
• Seçilen projeler sonucunda başvuru sahibinin elde edeceği maddi/gayri maddi kazanımlara ilişkin öngörü
• Proje yürütmede karşılaşılabilecek içsel & dışsal riskler ve bu risklerin yönetimi
• Gerekli hallerde proje geliştirme süreçlerine katkı sağlayabilme
• Güncel bilimsel konulara ilgi ve çok yönlü araştırma kabiliyeti
• Doğru bilgi ve belgeleri proje ekibine ek iş yükü getirmeden temin edebilme kabiliyeti
• Akıcı ve teknik yazım dili kullanma becerisi
• Görsel doküman hazırlayabilme kabiliyeti
• Projeye ilişkin güncel durumu gerekli hallerde üst yönetime raporlayabilme becerisi
• Kurumlar, hakemler ve proje ekibi arasındaki iletişim matrisini yönetebilme
• Projenin mali ve teknik izlenebilirliğini üstlenme
• Projeye ilişkin dolaylı kazanımların (örneğin 5746 Sayılı kanundan doğacak vergi indirimleri) usulüne uygun bir şekilde yapılabilmesi için yeterli seviyede mevzuat ve pratik bilgi sahibi olma
• Proje öncesi, sırası ve sonrasındaki farklı fırsatları fark etme, takip etme ve düzenli olarak başvuru sahibine raporlama

Tüm bunlara karşın ÜYZ, danışmana göre muhtemelen daha akıcı metinler geliştirir. Üstelik çok da hızlıdır. Fakat proje mantığını kuramaz. Kaldı ki yukarıda da değindiğimiz gibi ÜYZ’nin arka planındaki mantık, bilgiyi sentezlemek, doğrulamak ve yönlendirmekten yoksundur.

Öte yandan ÜYZ, çalışkan bir danışmana çok şey kazandırabilir. Danışmanın modele soracağı doğru sorularla konunun daha derinlikli anlaşılması ve zaten belirsizliğin fazla olduğu yenilik sürecinde teknik olarak daha doğru projeler geliştirilmesi mümkün olur. Özetle, yapay zeka proje başvurularında yeni bir dönem başlatma potansiyeline sahiptir. Tabii iyi bir projenin, yalnızca yazıdan değil, düşünceden doğduğunu kabul etmek şartıyla.

Tek Tuşla Proje Yazmak

Destek programı yeni yeni şekillenirken Türkiye sanayisi, büyük ölçüde orta-düşük teknoloji alanlarında üretim yapan KOBİ’lerden oluşuyordu. Ar-Ge, inovasyon, yenilik kavramlarının tamamı birbirinin içine geçmişti ve proje yönetim kültürü henüz emekleme dönemindeydi. O dönemlerin “iyi ve becerikli danışmanı” şöyle tanımlanırdı: Firma ve çalışan bilgileriyle, projenin kısa tanımından tüm başvuru dosyasını hazırlayabilen kişi. Neyse ki bu dönem, ekosistemin gelişmesiyle geride kalmıştı. Ta ki üretken yapay zekâ sahneye çıkana kadar. 😊

Günümüze üretken yapay zeka ile proje hazırlayabilen araçlara rastlamak mümkün. Hatta bu alanda odağına yalnızca TÜBİTAK TEYDEB Yenilik Destek Programları’nı alan girişimler de mevcut. Yayınlanan demolardan bu araçların az önce bahsettiğimiz “iyi ve becerikli danışman” kriterlerini karşıladığını söyleyebiliriz. Buna karşın araçların iyi doküman üretmekte ne kadar başarılı olabileceği ya da başvuru sahibini ne ölçüde yönlendirebileceği tartışma konusu.

Geliştiriciler bu açıklığın farkına varmışlar ki ürünü partner bir firma ile işbirliği yaparak ürün + hizmet olacak şekilde de satışa sunmuşlar. Böylelikle bir nebze de olsa platformun ürettiği projelerde yukarıda sayılan riskler minimize edilmiş. Fakat yine de bu araçların kullanımı ne derece etik bizce tartışmaya açık bir konu.

Hakemler, İzleyiciler ve Üretken Yapay Zeka Araçları

Rehberin ikinci bölümü proje değerlendirme ve izleme süreçlerinde görev alan akademisyenler odağında ÜYZ’yi ele alıyor. Bu bölümde ÜYZ’nin değerlendirme amaçlı kullanımında yukarıda sıraladığımız gizlilik, tarafsızlık, adalet ve sorumluluk ilkelerine atıfta bulunulmuş. Aynı şekilde değerlendiriciler için ÜYZ kullanımına ilişkin kısıt yok. Fakat buna karşın kullanımda üç ana odağa dikkat edilmesi önemli. Bunlar:

Değerlendirme Belgelerinin Gizliliği

Proje bilgileri hassas ve gizli nitelikli bilgiler içerir. Bu açıdan projelerin ÜYZ araçlarına girilmesi önerilmemektedir.

Tarafsızlık ve Adaletin Zedelenmesi

Proje bilgilerinden yola çıkarak projeye ilişkin özet bilgi çıkarma ve/veya projenin güçlü/zayıf yönlerini belirleme belirli kişi veya gruplara haksız avantaj sağlayabilir.

İnsan Odaklılığa Aykırılık

Projelerin değerlendirme süreçlerinin ÜYZ’ye bırakılması, kritik karar alma süreçlerinde nihai sorumluluğun insanda kalmasını engeller.

Sorumlu Kullanım & Ortak Akıl

Yapay zekayı proje süreçlerinden tamamen çıkarmak da, onu her aşamaya dahil etmek de doğru değil. Asıl mesele, bu güçlü aracı doğru sorularla yönlendirmek ve ortaya çıkan bilgiyi anlamlandırmak. Bu noktada danışmanların rolü değişmiyor; tam tersine güçleniyor. Çünkü danışman artık sadece proje yazan kişi değil. Danışmanın ondan gelen veriyi süzmek, bağlama yerleştirmek ve stratejiyi kurmak gibi ek görevleri de mevcut. Biz de bu dönüşümü yakından takip ediyor, etik sınırlar içinde üretken yapay zekânın verimliliğini nasıl artırabileceğini anlamaya çalışıyoruz.

Çünkü bu yeni dönemde başarı, hızla değil, ortak akılla mümkün olacak.