TEYDEB Ön Kayıt Süreci Artık PRODİS’te – Kuruluşunuz İçin Kontrol Listesi yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

Kısıtlı bir başvuru zamanına sahip bu programa girişimleri doğru yönlendirmeyi amaçlıyoruz. O yüzden desteğe uygun olup olmadığınızı kolayca anlayabilmeniz için bir araç geliştirdik. 05 Ekim 2026’da yenilenen mevzuata göre hazırlanmış bu araç ile dakikalar için başvuru kararı almanız – ya da başvurudan vazgeçmeniz – mümkün. Ayrıca destek detaylarını anlatmak için de bu yazıyı yayınlıyoruz. Bununla birlikte ilerleyen günlerden bir sonraki çağrıya girişimcileri hazırlamak için bir yazı dizisi yayınlamayı düşünüyoruz. Şimdilik, programı genel hatlarıyla birlikte anlamaya çalışalım.

Tek Bakışta Üç Destek

Öncelikle KOSGEB Girişimci Desteği 2026 yılındaki değişiklikleri hemen özetleyelim. Limitler yükseldi, destek süreleri 24 aya indi, eski kuruluş ve personel destekleri kaldırıldı. Tüm değişikliklerin listesi Sık Sorulan Sorular sayfamızda.

5 Soruda Hangi Destek Uygun?

Sırayla yanıtlayın. Her soru, hangi kapının açık hangisinin kapalı olduğunu gösteriyor.

1. Şirketiniz ne zaman kuruldu?

• Henüz kurmadınız: Şimdilik başvuramazsınız, ama hazırlığa başlayabilirsiniz. Girişimcilik eğitimini şimdiden tamamlamak, kuruluştan sonraki ilk yılı verimli kullanmanızı sağlar.
• Kuruluşun ilk yılındasınız: İş Kurma Desteği’ne başvurabilirsiniz. 16 Aralık 2024 ve sonrasında kurulduysanız, bu hak 31 Aralık 2026’ya kadar sürecek.
• Şirketiniz 1–3 yaş arasında: İş Kurma desteğinden faydalanamazsınız ama İş Geliştirme Desteği sizin için uygun olabilir.
• Şirketiniz 3 yaşını geçti: Ancak teknogirişim rozetiniz varsa İş Geliştirme Desteğine başvurabilirsiniz. Teknogirişim rozeti hakkındaki yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

2. Faaliyet kodunuz (NACE) ne?

• C (İmalat), 61, 62, 63 veya 72: İş Geliştirme ve Faiz/Kâr Payı destekleri açık.
• Bunların dışında bir kod (ticaret, hizmet, e-ticaret, yeme-içme vb.): Yalnızca İş Kurma Desteği açık, o da KOSGEB’in desteklediği sektörlerdeyseniz.

Kodunuzu vergi levhanızdan kontrol edebilirsiniz.

3. Girişimci kim?

• Genç (35 yaşını tamamlamamış) veya kadın: Performans desteği, İş Geliştirme limitine +250.000 TL ve Faiz/Kâr Payı Desteği seçeneği açık.
• Engelli, gazi veya birinci derece şehit yakını: Performans desteği ve +250.000 TL açık; Faiz/Kâr Payı Desteği açık değil.
• Bu grupların dışında: Performans desteği yok. İş Geliştirme Desteği 2.250.000 TL limitle açık.

4. Hangi girişimcilik eğitimini tamamladınız?

• Geleneksel: İş Kurma Desteği için yeterli.
• İleri: İş Geliştirme ve Faiz/Kâr Payı destekleri için gerekli. İleri eğitime ancak gelenekseli bitirdikten sonra kaydolunabiliyor.
• Hiçbiri: Başvurudan önce tamamlamanız şart. Eğitimler KOSGEB e-Akademi‘de ücretsiz ve online.

5. Şirketteki payınız ve yetkiniz ne durumda?

• En az %50 pay ve tek başına temsil yetkisi: Şart sağlanıyor; bu durum destek süresince korunmalı.
• Payınız %50’nin altında veya ortak imzayla temsil ediliyor: Teknogirişim rozetiniz varsa üç destekte de bu şart aranmıyor. Dijital şirket tanımına uyuyorsanız yalnızca İş Kurma Desteğinde aranmıyor. Aksi halde başvuru yapılamıyor.

Tüm bunlar karışık geliyorsa daha önce de bahsettiğimiz KOSGEB Girişimcilik Uygunluk Aracı tam size göre.

KOSGEB Girişimci Desteği 2026 için Örnek Girişimci Personaları ve Destekler

Başvuru Adımları ve Son Tarih

İş Geliştirme Desteğinin 2026 yılı 3. dönem başvuruları 12–31 Ekim 2026 tarihleri arasında alınıyor. İş Kurma Desteğine ise yıl boyunca başvurulabiliyor. Başvuru süreci genel hatlarıyla şöyle işliyor:

1. Eğitimi tamamlayın. İş Kurma için geleneksel, İş Geliştirme için ileri girişimcilik eğitimi gerekiyor. Eğitimler KOSGEB e-Akademi‘de ücretsiz ve online veriliyor.
2. İşletmenizi KOSGEB’e kaydedin. İşletmenin KOSGEB veri tabanında kayıtlı ve işletme beyanının güncel olması gerekiyor.
3. Başvuruyu hazırlayın. Başvurular e-Devlet ile giriş yapılarak KOSGEB sistemi üzerinden yapılıyor. İş Geliştirme başvurusunda projenizle birlikte süresi en fazla 10 dakikalık bir tanıtım videosu ekliyorsunuz.
4. Değerlendirme sürecini takip edin. İş Geliştirme başvuruları önce kurul tarafından puanlanıyor; 50 ve üzeri puan alanlar yüz yüze jüri sunumuna davet ediliyor. Jüriye katılmayan girişimcinin başvurusu değerlendirilmiyor.

Eğitim şartı kolayca gözden kaçabiliyor. Eğitiminizi henüz tamamlamadıysanız, başvuru dönemi kapanmadan önce bu adımı bitirmeniz gerekiyor.

KOSGEB Girişimci Desteği 2026 – Olası Riskler

Uygun olduğunuz desteği bulmak işin yarısı. Bir diğer yarısı da yönergedeki küçük ama kesin kurallara takılmamak. Hadi bir de en sık gözden kaçanlara bakalım:

1. Eğitimi başvurudan sonra bitirmek. Eğitim şartı başvurudan önce tamamlanmalı. Böyle bir şart şirket kurulumu için geçerli değil. Yani şirketi kurduktan sonra da eğitimi tamamlayabilirsiniz. Ama mutlaka başvuru öncesinde eğitimi tamamlamış olmalısınız.

2. İş Kurma başvurusunu aceleye getirmek. İş Kurma Desteği başvurusu reddedilen bir işletme, bu desteğe bir daha başvuramıyor. Ret kararına yalnızca bir kez itiraz hakkı var.

3. Eksik belgeyle başvurmak. İş Geliştirme başvuruları önce biçimsel kontrolden geçiyor. Bu aşamada ciddi bir eksik bulunan başvuru değerlendirmeye bile alınmıyor ve İş Geliştirme Desteğinde itiraz hakkı yok; bir sonraki dönemi beklemek gerekiyor.

4. Faaliyet kodu ile projeyi uyumsuz kurmak. Başvuruda seçilen faaliyet konusu ile projede anlatılan iş uyumlu olmalı. Diyelim ki imalat koduyla bir şirket kurdunuz. Ama projeniz yazılım satışını kapsıyor. Bu yaklaşım desteklenme ihtimalini zayıflatır.

5. Bütçeyi gerekçesiz ya da şişirilmiş hazırlamak. Kurul her giderin gerekli olup olmadığını ve maliyetinin uygunluğunu inceliyor. Üstelik ilk kurul kararındaki toplam destek tutarı sonradan artırılamıyor; bütçeyi ilk seferde gerçekçi kurmak gerekiyor.

6. Jüri sunumunu hafife almak. Jüri toplantıları yüz yüze yapılıyor ve toplantıya katılmayan girişimcinin başvurusu değerlendirilmiyor. Kurul aşamasını geçip jüriye gitmemek, bütün emeği boşa çıkarıyor.

7. Ödeme kurallarını bilmeden harcamak. Proje başlangıcından önce yapılan ödemeler destek kapsamına girmiyor. Harcamanın banka aracılığıyla ödenmesi, şirket sahip ve ortaklarının firmalarından alım yapılmaması gerekiyor. Destek de harcamadan sonra ödeniyor; yani ilk dönemlerin giderlerini karşılayacak bir nakit tamponu şart.

Bir de çok önemli bir hatırlatma: İş Geliştirme Desteği hibe değil, faizsiz ama geri ödemeli bir finansman. Proje bitiminden sonra 12 ay ödemesiz dönem ve ardından 4 taksit olarak planlanması gerekiyor.

Kararınızı Birlikte Netleştirelim

Programı değerlendirdiniz ve hangi desteğe uygun olduğunuzu kabaca gördünüz. Ama gerçek hayatta durumlar çoğu zaman bu kadar net değil: ortaklık yapısı, başka yerdeki sigortalılık, aynı dönemde alınan TÜBİTAK desteği ya da faaliyet kodu tartışması sonucu değiştirebilir.

diPMO ekibiyle yapacağınız 15 dakikalık ücretsiz ön görüşmede, şirketinizin hangi destekten ne kadar yararlanabileceğini ve başvuruya hazır olup olmadığınızı birlikte netleştirebiliriz.

Daha özel sorularınız için KOSGEB Girişimci Desteği Sık Sorulan Sorular sayfamıza, programın tüm ayrıntıları için KOSGEB Girişimci Destek Programı sayfamıza göz atabilirsiniz. KOSGEB Uygunluk Kontrolü aracımızı da değerlendirmelerinizde kullanabileceğinizi bir kez daha hatırlatalım.

Bu yazı, KOSGEB Girişimci Destek Programı Yönergesi’nin 05.10.2026 tarihli 15. revizyonuna dayanır. Bağlayıcı hükümler için KOSGEB’in güncel mevzuatı esastır.

KOSGEB Girişimci Desteği 2026: Neler Değişti? yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısı geçtiğimiz günlerde TÜBİTAK tarafından yayınlandı. Gerek 1501 Sanayi Ar-Ge gerekse 1507 KOBİ Ar-Ge destek programlarında bazı değişiklikler söz konusu. Bu değişiklikler; destek oranlarını, proje destek tutarını, ticarileşme puanını ve öncelikli Ar-Ge alanlarını kapsıyor.

Bu değişiklikler tüm başvuru sahiplerini ilgilendiriyor. Özellikle ticarileşme puanı ve destek oranına ilişkin düzenlemeler ise daha önce TÜBİTAK desteği almış kuruluşlar açısından önem taşıyor.

Bu yazımızda TEYDEB 2026-2 çağrısında yapılan değişiklikleri önceki çağrı dönemiyle karşılaştırarak ele alacağız. Ayrıca firmaların başvuru öncesinde dikkat etmesi gereken noktaları değerlendireceğiz.

Destek Oranlarındaki Değişiklik

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısında yapılan en önemli değişiklik, 1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı’nın destek oranında. Yeni düzenlemeyle destek oranı, firmanın daha önce desteklenen proje sayısına göre belirlenecek. Firmanın destek alacağı ilk 5 proje için destek oranı %75. Sonraki projelerde destek oranı %60’a düşecek.

İlk 5 proje desteği içerisinde yer alan 1505, 1512/1812, 1831, 1702 programları sayıya dahil edilmeyecek. 1711 ve 1707 çağrılarında sadece tedarikçi kuruluşun desteklenen projeleri dikkate alınacaktır. Yani bu programlarda müşteri kuruluş olarak yer alanlar ilk 5 proje desteğinden faydalanabilecek.

Dolayısıyla daha önce birden fazla TÜBİTAK projesi yürütmüş firmaların, yeni başvurudan önce hangi projelerinin bu hesaplamaya dâhil olduğunu kontrol etmesi gerekiyor. Özellikle altıncı projesine yaklaşan kuruluşlar açısından bu değerlendirme, proje bütçesinin ve finansman planının hazırlanmasında önem taşıyor.

1501 Programında Destek Tutarı Artık 20 Milyon TL ile Sınırlı

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısıyla birlikte 1501 programı bütçesi de değişti. Bildiğiniz üzere geçmiş çağrılarda 1501 programına bütçesi sınırsızdı. Yeni çağrıda ise proje başına TÜBİTAK 20 Milyon TL katkı sağlayacak. Bu açıdan başvuru sahipleri proje bütçesi ile destek tutarı arasındaki farkı gözden kaçırmamalı.

Burada hemen 20 Milyon TL’lik sınırın proje toplam bütçesi olmadığını hatırlatalım. İfade edilen destek kapsamına alınan harcama. Yani önce geçmiş proje sayısına göre destek oranı uygulanır. Ardından hesaplanan tutarın 20 milyon TL’yi aşması durumunda TÜBİTAK katkısı en fazla 20 milyon TL olacak.

Örneğin destek kapsamına alınan proje bütçesi 30 milyon TL olan bir firmanın ilk beş projesinden biri için %75 oranında hesaplanan destek tutarı 22,5 milyon TL’dir. Ancak yeni üst sınır nedeniyle TÜBİTAK katkısı 20 milyon TL’yi aşamayacaktır.

Bu nedenle özellikle yüksek bütçeli proje hazırlayan firmaların bütçe planlamasında yalnızca destek oranını değil, 20 milyon TL’lik üst sınırı da dikkate alması gerekiyor. Sınırı aşan bölümün kuruluşun kendi kaynaklarıyla karşılanması gerekecektir.

Ticarileşme Puanın Negatif Etkisi

TEYDEB değerlendirme sürecinde firmaların geçmiş projelerinden elde ettiği ticarileşme performansı da dikkate alınıyor. TÜBİTAK, tamamlanan projeler için sunulan Ticarileşme Raporlarından hareketle bir Firma Ticarileşme Puanı hesaplıyor. Bu puan, firmanın yeni proje başvurusuna ek puan olarak yansıtılıyor.

2026-1 çağrısında -1 ile +5 arasında uygulanan ticarileşme ek puanı, 2026-2 döneminde -5 ile +5 aralığına genişletildi.

Yeni düzenleme, geçmiş projelerinde güçlü bir ticarileşme performansı gösteren firmalar için avantaj sağlamaya devam ediyor. Buna karşılık proje çıktılarını ekonomik değere dönüştüremeyen firmalar, yeni başvurularında önceki döneme kıyasla daha yüksek bir puan kaybıyla karşılaşabilecek.

Firma Ticarileşme Puanı bulunmayan projelere bu kapsamda ek puan verilmeyecek. Ortaklı projelerde ise yürütücü kuruluşun ticarileşme puanı dikkate alınacak.

Bu nedenle daha önce TÜBİTAK desteği alan firmaların yeni başvuru öncesinde tamamlanan projelerine ait ticarileşme raporlarını ve bu projelerin ekonomik çıktılarını gözden geçirmesi önem taşıyor. Satış, ihracat, lisanslama, yeni müşteri kazanımı ve maliyet avantajı gibi sonuçların somut verilerle ortaya konulması, yalnızca geçmiş projenin raporlanması açısından değil yeni başvurular bakımından da önem kazandı.

Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları Değişti

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısında, değişen diğer bir konu da öncelikli alanlar. Yeni çağrı döneminde 2026–2028 dönemi için belirlenen konu başlıkları geçerli.

Yeni düzenlemeye göre öncelikli alanlar iki eksen var: Endüstride Teknolojik Sıçrama ve Dijital Liderlik. Bu başlıkların altındaki önceliklere uygun projeye sahip firmalar 5 ek puan alacak.  Yeşil dönüşüm kapsamındaki konu başlıkları ise bu ek puan uygulamasının dışında.

Ek puanlar, Kurul Değerlendirme Eşik Değeri’nin üzerinde puan alan ve ilgili koşulları sağlayan projelere uygulanıyor. Dolayısıyla bir projenin öncelikli alanlardan biriyle eşleşmesi, tek başına desteklenmesi için yeterli olmayacak. Geçmiş çağrılarda olduğu gibi bu önceliklere girmeyenler de çağrı başvursuna uygun.

Başvuru sırasında proje konusunun öncelikli alanla ilişkisi yalnızca işaretlenmemeli. Projeye konu ürün veya teknolojinin ilgili başlığa nasıl katkı sağlayacağı açıklanmalı. Bu nedenle öncelikli alan dokümanı firmaların proje seçimde de bizce önemli bir araç.

2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konularını ve bu alanların proje örneklerini ayrı bir yazımızda ayrıntılı olarak ele alacağız.

2026-2 Dönemi Çağrı Takvimi

Her zamanki gibi TEYDEB Yenilik Destekleri altında yer alan 1501 ve 1507 programları farklı takvime sahip. Her iki çağrı da 20.07.2026 tarihinde açılmasına rağmen; 1501 programı ön kayıtları için son tarih 22.10.2026. Bu tarih, 1507 programları içinse 26.10.2026. Çağrı kapanış tarihleriyse şöyle:

1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı – 26.10.2026

1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı – 11.11.2026

Başvuru yapacak firmaların çağrı kapanış tarihinden önce kuruluş bazlı ön kayıt onayını almış olması gerekiyor. Daha önce kuruluş bazlı ön kayıt onayı alan firmaların ise bu işlemi yeniden yapmasına gerek bulunmuyor.

Proje başvuru usulünde ya da formlarda herhangi bir değişiklik yok.

Değişikliklerin Önemi

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge çağrısında yapılan değişikliklerle firmalar başvuru stratejilerini gözden geçirmeli. Daha önce destek alanlar geçmiş projelerini inceleyerek yeni başvurudaki destek oranlarını belirlemeli.

Tamamlanmış proje sahipleri açısından ticarileşme performansı artık daha önemli. Negatif ek puan uygulaması firmaların ileriki dönem projelerini olumsuz etkileyecek. Bu nedenle firmalar ticarileşmeye yakın projeleriyle başvurmalı.

Bunun yanında firmaların proje konularını güncellenen 2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konuları ile karşılaştırması gerekiyor. Öncelikli alanlarla uyumlu projelerde bu ilişkinin başvuru dokümanında açık ve somut biçimde gösterilmesi önem taşıyor.

Yüksek bütçeli proje hazırlayan kuruluşların ise %75 veya %60 destek oranıyla birlikte 20 milyon TL’lik TÜBİTAK katkı sınırını dikkate alması gerekiyor. Proje bütçesi ve kuruluşun öz kaynak ihtiyacı bu sınır doğrultusunda planlanmalıdır.

Bu nedenle başvuru öncesinde aşağıdaki dört noktanın birlikte değerlendirilmesini öneriyoruz:

• Firmanın daha önce desteklenen proje sayısı
• Tamamlanmış projelerin ticarileşme performansı
• Proje konusunun güncel öncelikli alanlarla uyumu
• Proje bütçesi ve kuruluşun karşılaması gereken finansman tutarı

Projenizin 1501 veya 1507 programına uygunluğunu değerlendirmek ve değişikliklerin etkisini öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Projenizin Potansiyelini Keşfedin

Uzmanlarımızla gerçekleştireceğiniz 15 dakikalık ücretsiz ön değerlendirme görüşmesinde proje fikrinizi ve başvuru seçeneklerinizi birlikte inceleyelim.

Ön görüşmenizi planlamak için aşağıdaki butondan bize ulaşın!

TEYDEB 2026-2 Ar-Ge Çağrısı – Neler Değişti? yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

• Ar-Ge Merkezi ünvanına sahip olma
• Teknokette yapılanma
• TÜR Belgesine sahip olma
• TEYDEB ve/veya KOSGEB programlarıyla Ar-Ge, Ür-Ge ve yenilik destek programlarıyla son 5 yıl içerisinde 1 adet başarılı proje tamamlama

Teknogirişim Rozeti Ne Sağlayacak?

Teknogirişim Rozeti, belirli kriterleri sağlayan teknoloji odaklı girişimlere verilen resmi bir tanımlama ve görünürlük rozeti. Rozet, teknoloji girişimlerini yatırımcılar, kamu kurumları, teknoparklar gibi ekosistem paydaşları için görünür kılmayı amaçlıyor.

Son yıllarda Türkiye’de girişimcilik ekosistemi ciddi şekilde büyüdü. Ancak “startup” kavramının çok geniş kullanılması, teknoloji geliştiren girişimlerle yalnızca dijital hizmet sunan şirketlerin aynı kategoride değerlendirilmesine neden oldu. Yazılım şirketlerini ele alalım. Özellikle ÜYZ sayesindepek çok çözümü son derece ucuz ve hızlı bir şekilde prototiplemek mümkün. Bizim de yapay zeka sayesinde geliştirdiğimiz basit araçlarımız mevcut. THS belirleme ya da KOSGEB Girişimcilik Programı uygunluğunu değerlendirme araçlarımız bu sınıfta. Peki biz teknoloji mi geliştiriyoruz. Hayır.

Diğer bir sorun da yıllardan beri kamu tarafında değerlendirme sürecinde yaşanan şirket konumlanma karmaşası. Pek çok kamu kurumu için daha önce bir adet başarılı proje tamamlayan girişimlere değerlendirmede pozitif ayrımcılık uyguluyor. Bu girişimlerin, sürekli yenilik yapan girişimlerden ayrışması zorlaşıyor.

Bu nedenle Teknogirişim Rozeti yalnızca bir görünürlük aracı değil. Rozet aynı zamanda “gerçek teknoloji girişimi” tanımını netleştirmeye çalışan bir mekanizma.

Başvuru Şartları

Başvuru yapacak şirketler aşağıdaki şartların tamamına sahip olmalı:

• Türkiye’de kurulmuş şahıs veya sermaye şirketi statüsünde olma
• KOBİ vasfını taşıyor olması
• Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliğine göre bağımsız işletme statüsünde olması
• Girişimin kuruluş tarihinden itibaren en fazla on beş yıl geçmiş olması
• Girişim teknoloji ve yenilik tabanlı bir iş modeline sahip olmalı

Bu maddelerden kuruluş tarihi şartı oldukça ilgi çekici. Bakanlık, yeni nesil teknoloji şirketlerine teknogirişim rozeti vermeyi hedefliyor.

Başvurular ve Rozet Almanın Ölçütü

Rozet için başvurular Teknogirişim Rozeti başvuru portalı üzerinden yapılıyor. Başvuru formu, teknokent başvuruları ya da Ar-Ge/Tasarım merkezi başvurularında olduğu gibi iki bölümden oluşuyor. İlk bölüm, başvuru sahibi şirkete ilişkin genel bilgileri sorguluyor. İkinci bölüm ise, şirketin inovasyon kabiliyetlerini ölçmeye yönelik sorular içeriyor. Diğer bir ifadeyle değerlendirmede bakanlık, “bir ürün geliştirdiniz mi?” sorusu yerine şirketin teknoloji üretip üretmediğini anlamaya çalışıyor.

Örneğin formda girişimin teknolojik farklılığı, mevcut çözümlerden hangi yönleriyle ayrıştığı ve teknoloji geliştirme kapasitesi soruluyor. Bu da Teknogirişim Rozeti’nin yalnızca ticari başarıya değil, teknik derinliğe de odaklandığını gösteriyor. Ayrıca başvuru dokümanı bu yönüyle start-up Pitch-deck’lerinden ayrışıyor.

Biraz da başvuru formunu inceleyelim. Burada şablon  başvuru formunda şirketin inovasyon gücü “Lean Canvas” metodolojisinin kullanıldığını gösteriyor. Özellikle 7. soru ve sonrasındaki soruları yanıtlamak Lean Canvas yaklaşımıyla iş yapma kültürü kazanan start-uplar için oldukça kolay.

Geçmiş dönemde KOSGEB Girişimcilik Destek Programı başvurularında da bu yaklaşım mevcuttu. Fakat  hem geleneksel girişimler hem de ileri girişimlerden aynı dokümanın beklenmesi kurum için değerlendirmeyi zorlaştırmıştı. Yaklaşımın teknogirişim rozeti başvuruları için kullanımını daha uygun buluyoruz.

Değerlendirme

Başvuruların ardından değerlendirme için bakanlık farklı yöntemler belirlemiş. Şayet girişim son üç yıl içerisinde aşağıdaki şartlardan birini sağlıyorsa, direkt olarak rozet sahibi olabilir.

• TGB’de faaliyet gösteriyorsa
• TEKMER’de faaliyet gösteriyorsa
• TÜBİTAK 1512- Girişimcilik Destek Programı (BİGG) veya 1812- Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı (BiGG Yatırım) kapsamında destek almışsa/destek süreçleri devam ediyorsa.

Bunun haricinde bakanlık başvuruları iki şekilde değerlendirecek. Ya bakanlık başvuru dokümanını kendi içinde kuracağı bir komitede değerlendirir ve karar verir. Ya da başvurunun değerlendirilmesi için görüş alınması amacıyla değerlendirici kuruluşa yetki verir. Yani KOSGEB ya da TEYDEB sürece katkı sağlar.

Değerlendirme sonrası, kabul edilen başvurulara teknogirişim rozeti belgesi verilir. Belge geçerlilik süresi 3 yıldır. Kabul edilmeyen başvurular için itiraz edilir. Bakanlık itiraz sonrasında değerlendirme süreçlerini tekrarlar. İtirazı kabul edilen girişimlere belge sağlanır. İtirazı kabul edilmeyen girişimler 6 ay süreyle yeni başvuru yapamaz.

Başvuru ve değerlendirme süreçlerine ilişkin tüm aşamalar bakanlığın yayınladığı şemadan takip edilebilir.

Rozet Almak Kimler İçin Zor?

Yukarıda da değindiğimiz üzere başvurmak isteyen şirketler mutlaka inovatif olmalı. Yani yalnızca servis modeliyle çalışan ya da hazır altyapılar üzerine ürün geliştiren girişimlerin rozet alma şansları zor. Tabii her girişim, değerlendirmede sorun yaşamamak için ürünlerine ilişkin teknik farklılıkları net bir şekilde ortaya koyamalı.

Benzer şekilde yalnızca arayüz geliştiren, mevcut API’leri bir araya getiren ya da üretken yapay zeka araçlarını sınırlı seviyede kullanan girişimler mutlaka teknoloji geliştirme tarafını güçlü şekilde anlatmalı. Pek çok iş fikrinin Bakanlık açısından hâlâ oldukça yeni. Bu alanlardaki çalışmaları doğru anlatmak için ek açıklama ihtiyacı doğuyor. Örneğin, 2017 yılında hala birlikte çalışmaktan mutluluk duyduğumuz Userspots’un tasarım merkezi başvurusunda bir hayli terlemiştik. UX alanında çalışma yapan şirketin tasarım odağı ve süreçte kullandığı metodoloji değerlendiriciler için yeni bir çalışma sahasıydı.

Son Söz

Teknogirişim Rozeti’nin girişimcilik ekosisteminde nasıl bir karşılık bulacağını önümüzdeki dönemde göreceğiz. Ancak mevcut yapı, Bakanlığın yalnızca şirket sayısını değil; teknoloji üretme kapasitesini de daha görünür hale getirmeye çalıştığını gösteriyor.

Özellikle yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte “ürün geliştirmek” ile “teknoloji geliştirmek” arasındaki çizgi giderek belirsizleşiyor. Teknogirişim Rozeti’nin en önemli işlevlerinden biri de tam olarak bu ayrımı daha net hale getirmek olabilir.

Teknogirişim Rozeti Nedir? yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Destek Programı yeni çağrısı geçtiğimiz günlerde yayınlandı. Yeni çağrıyı bu yazımızda detaylıca incelemiş, buradan sunumumuzu yayınlamıştık. Yeni yazımızın kapsamı, bu desteğin diğer popüler TEYDEB destekleri 1501 & 1507 Programlarından farklılıkları. Bu yazıda şu soruya yanıt arayacağız: Her yeşil proje bir Ar-Ge projesi midir? Ya da her Ar-Ge projesi 1832 kapsamına girer mi?

Projeniz yeşil dönüşüm odağında bir yenilik içeriyor ve temelden icat çıkarmak yerine mevcut sistemi mi iyileştiriyor?  Öyleyse 1832 projesi sizin için bir çıkış yolu. Şimdi gelin, bu programları 4 ana başlıkta kıyaslayalım.

1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm vs 1501 vs 1507 Yenilik Destekleri Farkları

Üç programın farklılıklarını hızlıca değerlendirmek için bir tabloda inceleyelim.

Projeniz Hangi Kategoriye Girer?

1832 programı geri ödemeli ve geri ödemesiz desteklerin bir arada sunulduğu bir program. Bu da mikro KOBİ ölçeğindeki girişimler için bile ciddi bir yatırım avantajı sunuyor. Fakat bu programa uygun olup olmama durumu yatırım büyüklüğü ile değil projenin odağı ile alakalı. Sahadaki tecrübelerimize dayanarak bu üç programı nasıl konumlandıracağımızı belirleyelim:

1. Projem Önemli Ölçüde Bir Yenilik İçeriyor!

Şayet projeniz;

• Bir problemi çözmeyi hedefliyorsa
• Pazarda varolan bir ürün ya da ihtiyaç boşluğunu dolduruyorsa
• Teknolojik risk içeriyorsa
• Teknoloji kanıtı (PoC) varsa ama ek geliştirmelere ihtiyaç duyuluyorsa

yeşil dönüşüme hizmet etse dahi 1501 & 1507 programlarına daha uygun. Çünkü sonuçta 1501 & 1507 programları geri ödemesiz destek sunuyor. Evet bu programlar şüphesiz 1832 programlarına göre daha rekabetçi. Ama proje yeterli özgünlüğe ve yeniliğe sahipse, başvuru sahibi bu riski alabilir.

Öte yandan bu seçimde THS faktörü de önemlidir. Bazı projelerde hem teknoloji geliştirme hem pilot üretim ihtiyacı olur. Bu projeleri düşük bütçeli ve pilot üretime sıcak bakmayan 1507 programına sıkıştırmak zorlaşır. Bu senaryoda 1832 programı kurtarıcı olur.

THS seviyesini kendi belirlemek isteyenleri buraya davet edelim. “Beraber belirleyelim” diyenleri buraya davet ediyoruz.

2. İcat Çıkarmıyorum, Dönüşüyorum!

1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm desteği, yukarıdaki Ar-Ge projelerinden farklı bir disiplinle çalışır. Burada “Yeşil Sanayi Projesi” kapsamındaki spesifik öncelik alanlarına (Enerji verimliliği, su yönetimi, döngüsel ekonomi vb.) uyma zorunluluğudur. Eğer projeniz örneğin fabrikanızın karbon ayak izini düşürüyorsa ama teknolojik olarak “dünyayı yeniden keşfetmiyorsanız”, 1832 sizin için en doğru ve en yüksek bütçeli yoldur.

1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Programı Ne Zaman Cazip?

Tabloya bakıp ‘Geri ödeme de varmış, yalnızca hibe daha iyi değil mi?’ diyenlerin kaçırdığı çok büyük bir fırsat var: 1832’nin Pilot Üretim desteği. Klasik 1501/1507 projelerinde süreç genellikle prototipin doğrulanmasıyla biter. Ancak 1832, size sadece laboratuvarda çalışan bir cihaz yap demiyor; ‘Gel bu yeşil teknolojiyi fabrikanın bir köşesinde gerçek şartlarda, pilot ölçekte kur ve çalıştır’ diyor.

Bu noktalarda 1832 programı şu açılardan avantajlı:

Ölçeklendirme riski – Yeni bir enerji verimliliği sistemini veya geri dönüşüm hattını tüm fabrikaya yaymadan önce pilot ölçekte denemek gerekir. 1832 bu deneme sürecinin maliyetine (makine, personel, malzeme) katkı sağlar.

Ticarileşme riski – Ar-Ge ile seri üretim arasındaki o meşhur ‘ölüm vadisini’ geçmek için gerekli altyapının kurulmasında 1832 caziptir.

Gerçek Veri: Pilot üretim aşamasında elde ettiğiniz çevresel performans verilerini proje yönetim mantığında izlemek, özellikle sponsorlar/firma sahipleri için görünürlük sağlar.

Somut Bir Örnek: 1832 Desteği ile Atık Isı Nasıl Paraya Dönüşür?

Bu yazımızda da belirttiğimiz gibi 1832 için belirli önceliklerde çalışma yapmanız şart. Öncelikleri hemen burada bir kez daha paylaşalım. Bu listeden Temiz ve Çevresel Ekonomi odak noktasında seçtiğimiz Sanayide Karbon Tutma Teknolojileri önceliğine girebilecek bir projeyi inceleyelim. Öncelik detayları hemen altta.

“Görseldeki teknik terimler kafanızı karıştırmasın. Gelin bunu sahada çok yaygın bir dertle somutlaştıralım: Fabrikanızda yüksek sıcaklıkta çalışan fırınlarınız var ve bacadan ciddi bir ısı uçup gidiyor.

Senaryo: Bu atık ısıyı alıp, ORC (Organik Rankine Döngüsü) teknolojisiyle tekrar elektrik enerjisine dönüştürecek bir pilot sistem kurmak istiyorsunuz.

• Bu projeyle 1501 & 1507 programlarına başvurduğunuzu düşünelim. Bu senaryoda, sistemin içindeki yeni bir türbin kanadını veya özel bir yazılımı yapmalısınız. ORC’yi entegre etmek seri üretim sayılacağından hazır bir sistem/ekipman kurulumu doğru olmaz
• 1832 projelerinde ise “Benim bacamdan çıkan ısı bu, kullanacağım teknoloji (MET) bu, kuracağım pilot tesisle şu kadar karbon salınımını engelleyeceğim” demeniz yeterli. 1832, bu pilot tesisin kurulumundaki makine-teçhizat, işçilik ve mühendislik maliyetlerini o devasa bütçesiyle karşılar. Üstelik 1832 THS3’ten başladığı için dilerseniz teknolojiyi geliştiren çalışmalar da proje içerisinde yürütülür.

Sonuç

“Gördüğünüz gibi, 1832 sadece bir destek programı değil; fabrikanızı geleceğin ‘Temiz ve Döngüsel Ekonomi’ modeline taşımak için bir kaldıraç.

Sizin de bacanızdan ısı, cebinizden enerji maliyeti uçup gidiyorsa veya atıklarınızı ham maddeye dönüştürecek o ‘pilot tesisi’ kurmak için finansman arıyorsanız, aradaki farkları düşünerek vakit kaybetmeyin.

Peki bu süreçte biz nasıl yardımcı olabilir?

• Projeniz 1832’ye mi yoksa 1501/1507’ye mi daha uygun? Ücretsiz olarak belirleyebiliriz. Buradan görüşme tarihini belirleyin.
• Başvuru ve proje yönetim süreçlerindeki dokümantasyon süreçlerini üstlenebiliriz. Buradan hizmetlerimizi inceleyin.

Hadi yeşil dönüşümünüzü beraber planlayalım!

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm vs 1501 & 1507 Yenilik Destekleri yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

TEYDEB proje bütçesi, TÜBİTAK 1501 ve 1507 programlarının kalbini oluşturuyor. Diğer projelerdeki gibi TEYDEB projelerinde de bütçe, Ar-Ge maliyet faaliyetlerinin maliyet planına ilişkin bilgi sunar. Bu nedenle projenin teknik içeriği kadar bütçe kurgusu da hakem değerlendirmelerinde önemli rol oynar.

Birçok başvuruda proje fikri güçlüdür fakat bütçe tutarsızlıkları projenin reddedilmesine neden olur. Bu nedenle bütçe hazırlanırken yalnızca gider kalemlerinin listelenmesi yeterli değildir. Aksine her giderin proje faaliyetleri ile ilişkisinin açık şekilde kurulması gerekir.

Bu yazıda TEYDEB proje bütçesi nasıl hazırlanır, TÜBİTAK 1501 ve 1507 projelerinde desteklenen gider kalemleri nelerdir ve bütçe hazırlanırken nelere dikkat edilmesi gerekir sorularını ele alıyoruz.

TEYDEB Proje Bütçesi Neden Önemli?

Giriş bölümünde de ifade ettiğimiz üzere, bütçe yalnızca finansal bir tablo değildir. Aynı zamanda projenin uygulanabilirliğini gösteren önemli bir göstergedir. Çünkü proje bütçesi maliyetler haricinde ilgililere şunlar hakkında bilgi sunar:

• Planlanan faaliyetler bütçeyle uyumlu mu?
• Personel planlaması mevcut mu?
• Projenin gerçekleştirilebilmesi için yeterli altyapı ihtiyacı ne? Bu altyapıların bütçeyle ilişkisi ne?
• Projenin kritik faaliyetlerine ilişkin maliyetlendirme nasıl yapılmış?
• Belirtilen ihtiyaçlar, proje sonrasında nasıl değerlendirilecek?

Bu nedenle iyi hazırlanmış bir TEYDEB proje bütçesi, projenin teknik planının da sağlam olduğunu gösterir.

TEYDEB Bütçe Kalemleri

Çoğu TEYDEB projesinde bütçe hemen hemen aynı kalemlerden oluşur. Bu kalemler Ar-Ge faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli maliyetleri kapsar. Bu kalemler;

• Personel Giderleri
• Seyahat Giderleri
• Alet-Teçhizat-Yazılım-Yayın Giderleri
• Ar-Ge Kuruluşlarına Yaptırılan İşlere İlişkin Giderler
• Danışmanlık ve Hizmet Alımı Giderleri
• Malzeme Giderleridir.

Bu gider kalemlerinin ortak özelliği, proje faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olma gerekliliğidir. Giderler bazında bütçe kalemlerini incelersek;

Personel Giderleri

TEYDEB proje bütçesinin en önemli kalemlerinden biri personel giderleridir. Çünkü Ar-Ge projelerinde en büyük maliyet genellikle insan kaynağıdır. Özellikle bilişim projelerinde personel giderlerinin toplam bütçeye oranı genellikle %90’ndan fazladır. Bu gider kalemi planlanırken, personelin projede alacağı rol dikkate alınır. Maliyetin oluşturulmasında verilen rolün yanında iş planında bu rolle ilişkili faaliyetin süresi de dikkate alınır.

Personel seçimlerinde, personel yetkinliği önemlidir. Örneğin, 1501 ve 1507 kodlu programlarda proje konusu ile alakalı eğitim görmüş en az bir adet lisans derecesine sahip firma çalışanı bir proje personeli olmalıdır. Aksi takdirde kurum hakem ataması sürecine geçmeden projeyi reddeder. Bu husus, çağrı dokümanında yer alan “Proje Değerlendirme Süreci” bölümünde açıkça belirtilmektedir.

Projede; kuruluş ortağı, yönetici, mühendis, tekniker, teknisyen ya da lise ve altı mezuniyete sahip personeller için maliyet belirtilebilir. Daha önce de ifade ettiğimiz gibi personel maliyetlerinin belirlenmesinde, personelin iş planına göre o işe ayıracağı zaman dikkate alınır. Şayet kuruluş mikro KOBİ ölçeğindeyse ve projesinde kuruluş ortağı görev alıyorsa, bu personel için gider talebinde bulunabilir. Genellikle firma ortakları ücretlerini huzur hakkı olarak almaktadır. Ancak TEYDEB huzur hakkını kabul edilen gider kalemlerinden saymaz. Bu nedenle firmalar projede maliyet belirtilecek firma ortağı için genel kurulu kararı alır. Bu karar, projede görev alacak personelin aylık bazda alacağı ücreti göstermelidir.

Burada hemen Küçük ya da Orta Ölçekli KOBİ’ler projelerinde çalışan kuruluş ortakları için maaş talebinde bulunulamayacağını hatırlatalım.

Personel maliyetlerinin geliştirilmesinde, başvuru tarihinden önceki 6 aylık maaş bordroları dikkate alınır. Burada, brüt ücret, SGK işveren payı ve işsizlik işveren payı dikkate alınır. Ek olarak, şayet personellere ikramiye veriliyorsa bu giderin beyanı için personellerin sözleşmesinde tanımlı ikramiyeler veya toplu iş sözleşmesinde kapsamında tanımlı ikramiyeler dikkate alınır. Bunların haricinde, fazla mesai, prim, yol, yemek, yakacak ve benzeri giderler dikkate alınmaz.

TEYDEB proje bütçelerinde personeller için belirtilebilecek üst limitleri sunumumuzdan bir görselle verelim.

Seyahat Giderleri

TÜBİTAK TEYDEB projelerinde proje personeline ait ekonomi sınıfı uçak bileti giderleri bütçeye dahil edilebilir. Planlanan seyahatler proje süresi içerisinde proje faaliyetleriyle ilişkili olmalıdır.

Alet-Teçhizat-Yayın-Yazılım Giderleri

TEYDEB projelerinde en dikkatli planlanması gereken bütçe kalemlerinden biri alet-teçhizat, yayın ve yazılım giderleridir. Bu kalemler, hakemler tarafından çoğu zaman altyapı yatırımı olarak değerlendirilme riski taşıdığı için özellikle dikkatle gerekçelendirilmelidir. TEYDEB, Ar-Ge destekleriyle mevcut altyapıyı genişletmeyi amaçlamaz.

Bu nedenle başvuru sahipleri, Ar-Ge çalışmalarında doğrudan kullanacakları ekipmanları proje bütçesine dahil etmelidir. Yazılım giderleri için de aynı yaklaşımı uygulamak gerekir.Yazılım lisansları proje faaliyetleriyle doğrudan ilişki kurmalıdır. Örneğin genel kurumsal kullanım amacı taşıyan ERP gibi yazılımlar Ar-Ge ile doğrudan bağlantılı olmadığı için TEYDEB proje bütçesine dahil edilmemelidir.

Ar-Ge Kuruluşlarına Yaptırılan İşlere İlişkin Giderler

Ar-Ge kuruluşu; bilimsel ve teknik bilgi birikimini artırmak, yeni ürünler/süreçler geliştirmek veya mevcutları iyileştirmek amacıyla sistematik, yaratıcı ve yenilikçi faaliyetler yürüten birimlerdir. Şayet projede üniversiteler, teknoparklar, Teknoloji Transfer Ofisleri ya da Ar-Ge şirketlerinden destek alnacaksa, bu gider kaleminde bütçelendirilmelidir.

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus özellikle  bir akademisyenle çalışılacaksa, akademisyen ve firma sahibi arasındaki ilişkinin sözleşmeyle tanımlı olmasıdır. Şayet akademisyen desteği üniversite üzerinden direkt alacaksa, akademisyen proje planı ile kendi bölümüne başvurur. Birimden görevlendirme çıkması halinde projede görev alabilir.

Danışmanlık ve Hizmet Alımı Giderleri

Bu gider kaleminde, başvuru sahibin firma dışından alacağı hizmetlere ilişkin giderleri bütçelendirir. Bu giderlere

• YMM Rapor Hazırlama Hizmeti
• Proje Yazım Hizmeti
• Eğitim
• Test/Analiz
• İşçilik
• Ara Mamül Üretimi
• Kalıp Tasarımı ve Üretimi
• Konferans/Fuar Katılımı

örnektir. Bu gider de tıpkı Alet-Teçhizat-Yayın-Yazılım bütçe kalemi gibi dikkatli düzenlenmelidir. İşletmenin yetenekleri dahilinde olmayan ya da yetenek geliştirmeyi planlamadığı fakat proje kapsamında gerek duyduğu faaliyetler burada beyan edilmelidir. Ar-Ge niteliği olan dış kaynak alımları ise burada beyan edilmemelidir. Şayet proje sahibi Ar-Ge niteliği olan bir işi firma dışından temin ediyorsa, projeye olan özgün katkısı düşer. Bu da projenin reddolmasına yol açabilir.

Malzeme Giderleri

Başvuru sahipleri, prototip üretiminde kullanacakları malzemelere ilişkin giderleri bu kalemde beyan eder. Proje yapısına göre tek bir prototip veya birden fazla prototip için malzeme bütçesi geliştirilebilir.

Bu giderde proje sahiplerini en çok bütçeyi çıkarmak zorlar. Çünkü bilindiği gibi program, henüz başlanmamış projeleri destekler. Bu da malzeme bütçesini oluşturmayı zorlaştırır. Özellikle makine projelerinde bu zorluk malzemeleri gruplandırarak ve tahmini bir maliyet vererek çözülebilir.

Başvuru sahipleri, TEYDEB bütçe kalemlerini oluştururken özellikle ithal malzeme ve ürünlerde oluşabilecek kur artışı riskini dikkate almalıdır. Kurum, piyasa araştırması kapsamında başvuru sahiplerinden herhangi bir proforma fatura veya teklif talep etmez. Bu durum, proje bütçesini oluştururken başvuru sahiplerine belirli ölçüde esneklik sağlar. Destek ödemelerinde ise kurum, ilgili gider kalemleri için fatura tarihindeki döviz kurunu esas alır. Bu nedenle başvurularda mümkün olduğunca gerçeğe yakın bir bütçe oluşturulmasını tavsiye ediyoruz.

Öte yandan kurum, proje yürütme sürecinde sunulan gerekçeleri değerlendirir ve gerekli gördüğü durumlarda bütçe kalemlerinde değişiklik yapılmasına izin verir. Örneğin başvuru sahipleri, başvuru sırasında gözden kaçırdıkları bir malzeme için dönem raporlarında destek talep eder. Aynı şekilde proje kapsamında kullanılan bir malzemeyi değiştirmek de mümkündür. Ancak başvuru sahipleri bu tür değişiklikler için mutlaka gerekçeli bir açıklama sunmalıdır.

TEYDEB Proje Bütçesinde En Çok Yapılan Hatalar

TEYDEB proje başvurularında birçok firma teknik olarak güçlü projeler hazırlasa da bütçe kurgusundaki hatalar nedeniyle değerlendirme sürecinde olumsuz geri dönüş alabilmektedir. Özellikle aşağıdaki hatalar hakem değerlendirmelerinde sıkça karşılaşılan durumlardır.

Proje Faaliyetleriyle İlişki Kurmayan Giderler

Bütçede yer alan her giderin proje faaliyetleri ile doğrudan ilişkisi kurulmalıdır. Proje kapsamıyla ilgisi zayıf görülen giderleri hakemler sorgular ve bütçenin güvenilirliğini düşürür.

Altyapı Yatırımı Gibi Görünen Alet-Teçhizat Talepleri

Ar-Ge projelerinde desteklenen ekipmanlar proje faaliyetleri için gerekli olmalıdır. Genel altyapı yatırımı gibi görünen talepler hakemler tarafından olumsuz değerlendirilir. Örneğin bir yazılım projesinde görev alan her personel için bilgisayar gideri oluşturmak yanlıştır.

Gerçekçi Olmayan Maliyet Tahminleri

Aşırı düşük veya piyasa koşullarından kopuk maliyet tahminleri bütçenin gerçekçiliğini zayıflatır. Bu nedenle bütçe hazırlanırken piyasa fiyatlarına yakın tahminler yapmak önemlidir.

Personel planlaması ile bütçenin uyumsuz olması

İş planında belirtilen faaliyetler ile personel bütçesi arasında uyumsuzluk olmamalıdır.

Bu nedenle TEYDEB proje bütçesi hazırlanırken yalnızca maliyetleri listelemek değil, aynı zamanda bütçenin proje planıyla tutarlı bir şekilde kurgulanması gerekir.

TEYDEB 1501 ve 1507 Projelerinde Bütçe Dağılımı

TEYDEB projelerinde bütçe kalemleri proje türüne göre farklı ağırlıktadır. Özellikle yazılım projelerinde personel giderleri toplam bütçenin büyük bölümünü oluşturur. Buna karşın, makine ve üretim projelerinde malzeme ve alet-teçhizat giderlerinin oranı artabilir.

Hakem değerlendirmelerinde önemli olan unsur bütçenin büyüklüğü değil, bütçe kalemlerinin proje faaliyetleriyle tutarlı şekilde dağıtılmasıdır.

Sonuç: TEYDEB Proje Bütçesi Projenin Başarısını Doğrudan Etkiler

TEYDEB proje bütçesi yalnızca maliyetleri yazdığınız bir tablo değildir. Doğru bir bütçe kurgusu, projenin gerçekçiliğini artırır. Öte yandan yanlış bütçe kurgusu da proje reddine neden olur.

TÜBİTAK 1501 ve 1507 programları için proje bütçesi hazırlama, iş planı kurgulama veya başvuru süreci hakkında destek almak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.

TEYDEB Proje Bütçesi Nasıl Hazırlanır? 1501 ve 1507 Projeleri İçin Bütçe Hazırlama Rehberi yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

Eylül ayında kapanan 2025-2 dönemi çağrısına sunulan projeler için heyecanlı bekleyiş sürüyor. Ancak TEYDEB, bu dönem sonuçların açıklanma sürecinde bir strateji değişikliğine gitti. Eskiden tüm sonuçları aynı anda ilan ederdi. Fakat bu yıl bazı projelerin kararları açıklanmışken, birçok projenin durumu hala belirsizliğini koruyor.

Bu durum, firmalar için kafa karıştırıcı. Özellikle red kararı alan işletmelerin vakit kaybetmeden aksiyon alması gerekiyor. Çünkü doğru bir itiraz veya revizyon stratejisi, bir sonraki çağrıda başarı şansınızı doğrudan etkiler. Ama önce, proje sonuç yazısının doğru okunması gerekiyor.

TEYDEB Proje Sonuç Yazısına Nasıl Erişilir?

PRODİS’te yer alan “Yapılmış Tüm Başvuruların İzlenmesi” ekranında tanımlı projenizin yanında Başvuru Durumu: Reddedildi ibaresi yer alıyorsa, öncelikle geçmiş olsun. Bu durum, sürecin sona erdiği anlamına gelmez; aksine, başvurunun değerlendirme mantığını doğru okumak için önemli bir geri bildirim niteliği taşır.

2025-2 dönemi öncesinde kurum bu yazıyı, firmaların PRODİS’te tanımlı KEP adreslerine gönderiyordu. 2025-2 dönemi itibarıyla ise proje sonuç yazısına, PRODİS’te proje bilgi ekranı üzerinden erişmek mümkün. Proje detayına girildiğinde, yeni eklenen “Karar” satırındaki ilgili butona tıklanarak sonuç yazısı görüntülenebiliyor.

Buna ek olarak, TEYDEB proje sonucunu KEP üzerinden de red ya da kabul şeklinde iletmektedir. Ancak KEP üzerinden gönderilen bu bildirim, yalnızca genel sonucu gösteren bilgilendirme niteliğinde bir yazıdır.

TEYDEB Proje Red Gerekçeleri Nasıl Analiz Edilir?

Proje sonuç yazısında sunulan gerekçeler standart değildir. Bazı red gerekçeleri oldukça teknikken bazıları son derece genel geçerdir. Fakat bu maddelerin her biri TÜBİTAK’ın projenizde eksik bulduğu temel bir sütuna işaret eder. Genellikle red gerekçeleri şu üç ana başlıkta toplanır:

1. Endüstriyel Ar-Ge İçeriği ve Teknoloji Düzeyi Eğer sonuç yazısında “Yenilikçi yönü zayıf” veya “Ar-Ge içeriği belirsiz” gibi ifadeler görüyorsanız, hakemler projenizin standart bir mühendislik işi olduğunu düşünmüş olabilir. Ancak bu, projenizin Ar-Ge olmadığı anlamına gelmez; sadece bu yönün yeterince vurgulanmadığını gösterir.

2. Proje Planı ve Kuruluş Altyapısı “İş paketlerinin tanımı yetersiz” ya da “Ekip yetkinliği belirsiz” gibi notlar, projenin nasıl yürütüleceğine dair soru işaretleri olduğunu kanıtlar. Özellikle iş paketlerindeki çıktıların net tanımlanmaması, TEYDEB tarafından en çok puan kırılan noktadır.

3. Projenin Ekonomik Yarara Dönüşme Potansiyeli Belki de en kritik madde budur. Teknik olarak kusursuz bir proje hazırlamış olabilirsiniz. Ama projenin nasıl ticarileşeceğini, pazar payını ve ithal ikamesi potansiyelini somut verilerle desteklememiş olabilirsiniz. Bu durumda da proje “ekonomik fayda” kriterinden elenir.

Bir Örnek

2025-2 döneminde sonucu açıklanan ve maalesef reddedilen projelerin karar yazılarını titizlikle inceledik. Sonuç bizi oldukça şaşırttı. Çünkü daha önceki çağrılarda red gerekçeleri ağırlıklı olarak genel geçer ifadelerden oluşurdu. Fakat bu çağrı döneminde TEYDEB’in oldukça detaylı gerekçeler sunduğunu görüyoruz. Bazı gerekçeler stratejik olarak anlamlıyken, bazıları ise çok minör hataları işaret ediyor.

Örneğin, incelediğimiz reddedilen bir projede tam 5 farklı gerekçe mevcut. İşte o maddeler ve bizim analizimiz:

• Başarı Ölçütleri: Bu gerekçe, projenin teknik kurgusu için makul bir eleştiridir. Projedeki beş adet başarı ölçütü, ağırlıklı olarak nihai ürün odaklı kalmış. Fakat hakemler artık sadece sonuca değil, izleme sürecindeki her teknik adımın doğrulanabilir olmasına bakıyor. Bu durum, TEYDEB’in ara çıktılar konusunda beklentisini yükselttiğini gösteriyor.

• Patent, Faydalı Model ve Teknik Ön Fizibilite Eksikliği: PRODİS ekranı bu bölümleri “isteğe bağlı” olarak sunuyor. Fakat son dönemdeki değerlendirmeler, TEYDEB’in bu alanlara bakışının değiştiğini kanıtlıyor. Eskiden bu eksiklikler projeyi doğrudan eleme sebebi sayılmazdı. Ancak güncel kararlar, hakemlerin bu opsiyonel belgeleri artık projenin olgunluk seviyesini ölçmek için bir standart olarak gördüğünü gösteriyor. Bu durum, TEYDEB’in dokümantasyon kalitesine verdiği önemi artırdığına işaret ediyor.

• Projeye Özgü Bileşenin Dışarıdan Temini: Proje kapsamında bir bileşen hizmet alımıyla üretilecekti. TEYDEB, bu durumun özgün katkıyı zayıflattığını savunmuş. Lakin firmanın ölçeği düşünüldüğünde, bu maliyetli bileşeni içeride üretmek bütçeyi rasyonalite dışına çıkarabilirdi.

• Teknik Gerekçeler: Gizlilik nedeniyle detaya giremiyoruz. Fakat bu madde projenin zorluk seviyesi ile ilgiliydi. Biz bu durumu hakem kanaati çerçevesinde oluşmuş, “haklı olabilecek” bir teknik yorum olarak değerlendirdik.

• İş Planı: Kurum bu kadar detaylı maddelerin yanına bir de “iş planı yetersizliğini” eklemiş. Bu durum Proje Planı ve Kuruluş Altyapısına işaret ediyor. Ama kurumun diğer maddelerdeki detaycı tavrını bu maddede de sürdürüp daha spesifik eksikler belirtmesi daha tutarlı bir yaklaşım olurdu.

Ne Yapacağız?

Projeyi revize ederek 2026-1 döneminde yeniden sunacağız. Bunda red kararı sonrası itiraz kabullerinin çok düşük oranda olması etkili. Bir diğer gerekçe de sunulan teknik gerekçeleri başvuru sahibi ile makul bulmamız ve bu durumu yeni başvuruda daha iyi anlatacağımızı düşünmemiz.

TEYDEB Proje Red Kararı Sonrası İtiraz

Red kararını öğrendikten sonra projenizi kurtarmak için önünüzdeki iki seçenekten biri itirazdır. Başvuru sahipleri itirazlarını gerekçeleri ile TÜBİMER – TÜBİTAK İletişim Merkezi üzerinden yapabilir. İtirazlarda asla red gerekçesini çürütmeye yönelik projede geçmeyen yeni eklemeler yapılmamalıdır. Bunun yerine itirazı direkt proje içerisindeki bölümleri refere edecek şekilde kurgulamak gerek. Zaten aşağıdaki ekran görüntüsü de itirazın açıklaması için minicik bir bölüm olduğunu gösteriyor. 😎

Yine ekran görüntüsünden görüldüğü gibi dört farklı boyutta itiraz edilebilir. Bu boyutlar:

• Başvuru sonuç formuna itiraz (Az önce bahsettiğimiz gibi projeyi refere ederek)
• Başvuru değerlendirme süreçlerinde görev alan kişilere itiraz
• Hakem yerinde incelemesi itiraz
• Diğer

TÜBİMER üzerinden itiraz etmenin 100 TL gibi makul bir ücreti olduğunu belirtelim.  😊 Bu ücreti itiraz öncesinde aşağıdaki banka hesabına ödemelisiniz.

Alıcı Adı: TÜBİTAK Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı

Vakıfbank IBAN Numarası: TR49 0001 5001 5800 7290 1092 35

TEYDEB Proje Red Kararı Sonrası Yeniden Başvuru

Bir diğer opsiyon TEYDEB red kararı sonrasında yeniden başvurudur. Bu seçenekte red gerekçelerine ilişkin projede düzenlemeler yapılmalıdır. Yeni başvuruda proje ekranı üzerinden “Daha önce ret edilen/ geri çekilen/ yürürlükten kaldırılan bir projenin devamı niteliğindedir.” seçeneği işaretlenmelidir.

Bu işlem yapıldığında A.1. İlgili Proje İle Karşılaştırma ekranı çıkar. Bu bölüme sunulan proje ile reddedilen proje arasındaki farkları gösteren bir metin hazırlanmalı ve .pdf formatında sisteme yüklenmelidir.

Sonuç: Red Kararı Bir Son Değil, Yeni Bir Başlangıçtır

TÜBİTAK TEYDEB süreçlerinde alınan red kararları, projenizin değersiz olduğu anlamına gelmez. Aksine, 2026-1 dönemi başvurunuzu “garantileyecek” en somut geri bildirim setini elinizde tutuyorsunuz. Önemli olan, bu geri bildirimleri doğru teknik dille projeye yedirebilmektir.

Unutmayın; 15 günlük itiraz süresi hızla geçiyor ve 2026-1 dönemi hazırlıkları için zaman daralıyor.

diPMO ile Projenizi Yeniden Şekillendirin

Siz de karar yazınızdaki maddelerin teknik derinliğini merak ediyorsanız veya projenizi bir sonraki çağrıda “onay alacak” seviyeye taşımak istiyorsanız profesyonel destek alabilirsiniz.

• Ücretsiz Ön Analiz: Red raporunuzu bize iletin, eksiklerinizi birlikte tespit edelim. Online toplantı talepleri için buraya tıklayın.

• Stratejik Revizyon: Hakemlerin beklentilerine tam uyumlu bir başvuru dosyası hazırlayalım.

Harekete Geçin: Projenizin geleceğini şansa bırakmayın. Hemen bizimle iletişime geçerek 2026-1 dönemine bir adım önde başlayın. Haydi şimdi çağrıya özel sayfamızı ziyaret edin.

TEYDEB Proje Red Kararı Sonrası Ne Yapılabilir? yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

KOBİ’leri ticarileşme olasılığı yüksek konulara yönlendirmeyi amaçlayan programın 2026 çağrısını yazımızda inceliyoruz.

Proje Paydaşları ve Rolleri

Siparişe dayalı Ar-Ge çağrılarını diğer TEYDEB Ar-Ge desteklerinden şu noktalarda ayrılıyor:

1. TÜBİTAK bu destek programında hem ihtiyaç sahibini hem de ihtiyaca çözüm getiren teknolojiyi geliştirecek kurumu destekliyor.
2. Proje denetimi hem müşteri kurum hem de TÜBİTAK TEYDEB nezdinde yürütülüyor.
3. Temel amaç; müşterisi zaten belirli bir ürünün geliştirilmesi.

Amaçlardan da anlaşıldığı gibi projede iki taraf var. Bu taraflardan ilki; ihtiyaç sahibi yani müşteri kuruluş. Müşteri kuruluş KOBİ ya da büyük ölçekli işletme olabiliyor. Proje yönetiminde; hem başvuruyu üstlenme hem de Ar-Ge faaliyetlerini denetleme rollerine sahip. Yani PRODİS üzerinden proje başvurusunu gerçekleştiren taraf müşteri kuruluş oluyor.

Tedarikçi kuruluş ise, müşteri kuruluş için ürün/süreç geliştiren işletme. Başvurularda tedarikçi kuruluşun mutlaka KOBİ ölçeğinde olması gerekiyor. Bu paydaş projede tamamen ürünü/süreci geliştiren statüsünde yer alıyor.

Proje sonucunda elde edilen çıktının ticarileştirilmesinde her iki tarafta yer alabiliyor. Fakat kurum, proje çıksını kimin ticarileştireceğinin başvuru aşamasında kararlaştırılmasını bekliyor. Bunun için müşteri ve tedarikçi kuruluş işbirliği sözleşmesi imzalanması ve bu sözleşmede ticarileştirme sorumlusunun belirtilmesi gerekiyor.

Desteklenen Giderler

Siparişe Dayalı Ar-Ge 2026 yılı çağrılarında projeler için 10 Milyon TL’lik üst bütçe belirtilmiş. Azami destek süresi daha önceki yıllarda olduğu gibi 24 ay.

Müşteri kurum; tedarikçi kuruma göre daha sınırlı bir gideri için destekten faydalanabiliyor. Bu giderler; 18 adam/ay ile sınırlı personel desteği ve seyahat desteği. Ayrıca her programda olduğu gibi bu programda da müşteri kurum rapor kontrolleri için alacağı müşavirlik giderlerini de kuruma sunabiliyor. Tedarikçi kuruluşun faydalanabileceği destek kalemleri ise şunlar:

• Personel giderleri
• Seyahat giderleri
• Danışmanlık giderleri
• Hizmet alımı giderleri
• Alet, teçhizat, yazılım, yayın alım giderleri.
• Malzeme ve sarf giderleri
• Mali müşavirlik ücretleri

Destek Mekanizması

Siparişe Dayalı Ar-Ge projeleri haricindeki TEYDEB desteklerinde; proje sahibi önce harcamayı yapar ve bunu belirli periyotlarda raporlarla kuruma bildirir. Bu programda amaç; ticarileşmeyi de desteklemek olduğu için programın yürütme mekanizması biraz farklı işliyor.

1. Proje başvurusu aşamasında taraflar bütçeyi hazırlıyor.
2. Proje değerlendirme süreçlerine girer. Desteklenen projeler için “Desteklenmeye Esas Bütçe” belirlenir.
3. Proje paydaşları bu bütçeye göre proje harcamalarını yapar ve yine 6 aylık periyotlarla kuruma raporlar.
4. Her dönem oluşan bütçenin %40’ını müşteri kurum tedarikçi kuruma öder.
5. Ödemenin ardından TÜBİTAK TEYDEB raporları değerlendirir. Değerlendirmeler sonunda oluşan bütçenin %40’ını tedarikçi kuruluşa öder.

TÜBİTAK TEYDEB, yayınladığı sunumda destek mekanizmasını bir örnekle anlatmış. Sunumun bu sayfası aşağıda yer alıyor.

Hangi Projeler Daha Avantajlı?

Her ne kadar yapısı gereği program, popüler TEYDEB yenilik desteklerine göre daha az rekabetçi olsa da, bazı konulara dikkat edilmeli.

İlk olarak hem müşteri kurum hem de tedarikçi kurum bünyesinde proje konusuyla ilgili alanlarda eğitim seviyesine sahip en az 1 adet lisans personeli bulunmalı. Ar-Ge’den ziyade yatırıma odaklı projelerin destek alması zor. Proje paydaşları ilişkili olduğu firmalardan ve birbirlerinden destek almamalı.

Ek puan alma kriterleri şöyle:

• TÜBİTAK 2026–2028 Öncelikli Ar-Ge ve Yenilik Konularından yalnızca “Endüstride Teknolojik Sıçrama” veya “Dijital Liderlik” kapsamında olan projelere +5 puan veriliyor. Yeşil Dönüşüm başlıkları bu ek puanın dışında. Öncelik alanları buradan takip edilebilir.
• Geçmiş TÜBİTAK projelerinin ticarileşme performansına göre -5 ile +5 arasında puan uygulanıyor. Yani kötü ticarileşme geçmişi artık sadece avantaj sağlamamakla kalmıyor, negatif puan da getirebiliyor.

Siparişe Dayalı Ar-Ge 2026 Yılı Çağrı Takvimi

1707 programının 2026 yılı çağrı takvimi şu şekilde olacak.

Programa özel hazırladığımız sayfaya buradan ulaşabilirsiniz. Ücretsiz proje değerlendirme toplantısı almak için lütfen tıklayın.

Siparişe Dayalı Ar-Ge 2026 Yılı Çağrıları yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

Sanayide Yeşil Dönüşüm Destek Programı, TÜBİTAK TEYDEB tarafından yürütülen, geri ödemeli ve geri ödemesiz desteğin beraber sunulduğu bir destek programıdır. Bu doğrultuda, KOBİ’ler ve büyük ölçekli işletmeler farklı destek oranlarıyla programdan yararlanır. Program, yeşil dönüşüme katkı sağlayacak yenilikçi Ar-Ge projeleriyle elektrik ve su tüketimini azaltan, geri dönüştürülemeyen atıkları düşüren ve çevre dostu teknolojileri hızla ticarileştiren çözümler geliştirmeyi amaçlar.

TÜBİTAK TEYDEB beklenildiği gibi programın 2026 dönemine ilişkin ilk çağrıyı 1 Nisan 2026 tarihinde yayınladı. Yazımızda bu çağrıyı referans alarak program detaylarını inceleyeceğiz. Çağrı özel sayfamız ise burada.

Sanayide Yeşil Dönüşüm Programı Uygun Başvuru Sahipleri

Çağrı çerçevesinde KOBİ ve büyük ölçekli kuruluşlar farklı oranlarda desteklenmektedir. Buna karşın başvuru sahiplerinin mutlaka sundukları proje konusuna ilişkin temel araştırma ve teknoloji etüdü safhalarını proje öncesinde tamamlamalıdır. 2026-1 çağrısında kurum sunulan proje THS’ini 3 beklemektedir. Burada hemen THS seviyenizi burada yayınladığımız analiz motorunu kullanarak kolayca belirleyebileceğinizi hatırlatalım.

Projelerin hangi aşamada başladığından bağımsız olarak ölçek büyütme faaliyetlerinin yapılması gerekmektedir.Diğer önemli kriterler:

• Başvuru sahibi Türkiye’de yerleşik sermaye şirketi olmalıdır.
• Kuruluş tescil tarihi 2 yıl ve üzeri olmalıdır. Spin-off’lar ve TÜBİTAK 1512 ve/veya 1812 desteği alarak kurulmuş şirketler için bu şart aranmaz.
• Başvuru sahibi kuruluş en az %75 ortaklıkla özel sektöre ait kuruluş olmalıdır.
• Destek geri ödemeli bir destek olduğu için başvuru sahibi teminat sunmalıdır.
• Projede yer alan her bir kuruluş için son 3 yılın ortalama aktif toplamı veya net satışlarının geri ödemeli finansman
  değerinden büyük olması gerekmektedir.

Uzun soluklu bir program olarak yürütülmesi beklenen programa şirketler birden fazla başvuru yapabilir. Bu amaçla her ölçekteki şirket için kuruluş ölçekli destek üst limiti vardır. Bu limitler;

• Mikro KOBİ’ler için 500 Bin Dolar
• Orta Ölçekli KOBİ’ler için 800 Bin Dolar
• Büyük Ölçekli İşletmeler için 1.5 Milyon Dolar’dır.

Sanayide Yeşil Dönüşüm Destek Programı Kapsamı

TEYDEB program için 6 adet öncelik alanı belirlemiştir. Aynı zamanda, TEYDEB 1501 ve 1507 çağrıları bu öncelik alanlarını da kapsar; detaylara buradan ulaşabilirsiniz.

İşletme büyüklüğüne göre başvurulardaki proje üst limitleri değişiklik gösterir. Buna göre 2026-1 çağrısında;

• Mikro/Küçük ölçekli kuruluşlar için bütçe üst limiti 14 Milyon TL
• Orta Ölçekli KOBİ’ler için bütçe üst limiti 22.5 Milyon TL
• Büyük Ölçekli kuruluşlar için bütçe üst limiti 48 Milyon TL’dir.

Bütçe üst limitleri haricinde geri ödemeli destek oranları da değişiklik göstermektedir.

Destek Tipi

TÜBİTAK çağrıyı geri ödemeli olarak lanse eder. Büyük ölçekli kuruluşlar için destek oranı %70’tir. Destek oranı KOBİ’ler içinse %80’dir. Buna karşın, destek tutarının; büyük ölçekli işletmelerde %50’si, KOBİ’lerde ise %40’ı TÜBİTAK’a geri ödenecektir. Konuyla ilgili bir örnek çalışmayı aşağıda bulabilirsiniz.

Diyelim ki program kapsamında sunulan bir proje için 2.000.000 TL’lik bir bütçe kabul edildi. Proje sonucunda işletme ölçeğine göre TÜBİTAK’a yapılacak ödeme tutarları aşağıdaki tabloda görülmektedir.

Çağrıda başvuru sahipleri geri ödemelere proje tamamlandıktan 1 yıl sonra başlar. Başvuru sahipleri ödemeleri yılda 2 kere 6’şar aylık taksitlerle yapar. Geri ödeme süresi, geri ödemesiz süre dahil en fazla 4 yıldır. TÜBİTAK’tan alınacak geri ödemeli destek tutarının en az %50’si oranında teminat sunulması gereklidir. Sunulacak teminat süresiz ya da proje süresi + geri ödemesiz süre + geri ödeme süresi + 24 ay şeklinde düzenlenmiş olmalıdır.

Başarı Kriteri

Çağrıya sunulan projelerin başarılı olma durumları kurum tarafından aşağıda tanımlanan “Yeşil Dönüşüm Göstergeleri”ne uygunluklarıyla belirlenecektir.

YDG 1: Üretim birimi başına elektrik tüketiminde azalma (en az %10)
YDG 2: Üretim birimi başına su tüketiminde azalma (en az %10)
YDG 3: Geri dönüştürülemeyen atık miktarında azalma (en az %10)
YDG 4: Yenilikçi yeşil teknoloji çözümlerinin geliştirilmesi

Uygun Giderler, Hak Ediş Ödemeleri ve Geri Ödemeler

Programda destek süresi 24 aydır. Desteklenen giderler ise şunlardır:

• Personel giderleri
• Seyahat giderleri
• Alet, teçhizat, yazılım ve lisans alımları
• Danışmanlık ve hizmet alımları
• Malzeme ve sarf giderleri
• Test, analiz, prototip giderleri

Başvuranların, proje başvuru aşamasında banka referans mektubu sunması gerekli. Referans mektubunun tutarı en az önerilen bütçenin kuruluş katkısı hariç kalan kısmının tamamı kadar olmalı. Referans mektubu süresi proje süresi (en fazla 24 ay) + geri ödemesiz süre (1 yıl) + geri ödeme süresi (3 yıl) + 24 ay olacak şekilde düzenlenmelidir.

Geri ödemeler destek bittikten 1 yıl sonra başlayacaktır. Bununla birlikte destekten faydalanan firmalar geri ödemeleri, geri ödemesiz süre dahil toplam 4 yılda, yılda iki taksitle yapacaklar.

2025 senesinin son çağrısına ilişkin başvuru takvimi şu şekilde:

Çağrı Açılış Tarihi – 01.04.2026

Ön Kayıt Son Tarihi – 04.06.2026

Son Başvuru Tarihi – 09.06.2026

Programa ilişkin yayınladığımız sunum burada yer alıyor. Her zamanki gibi projelerinizi ücretsiz değerlendirmeyi teklif ediyoruz. Bu talepleriniz için buradan bize görüşme talebinizi iletebilirsiniz.

Sanayide Yeşil Dönüşüm Destek Programı 2026-1 Dönemi Çağrısı yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.

Kapasite Geliştirme Destek Programı ile KOBİ’lerin verimliliklerini, üretim kapasitelerini, pazar büyüklüklerini ve kurumsal yapılarını geliştirmeye yönelik ölçek büyütme ve dijital dönüşüm yatırımlarının finansmanının kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Bu kapsamda, uygun bulunan projeler için işletmelerin finans kuruluşlarından kullanacakları kredilere 20 puan finansman desteği sağlanıyor. Kredi üst limiti genel olarak 20 milyon TL, belirlenen savunma, havacılık ve uzay tedarikçileri için ise 30 milyon TL’ye kadar çıkabiliyor.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Programı Başvuru Şartları

Öncelikle, programa başvuracak işletmenin;

• KOSGEB veri tabanında kayıtlı ve aktif olması,
• Güncel işletme beyanına sahip olması,
• Küçük veya orta ölçekli işletme statüsünde bulunması,
• Türk Ticaret Kanunu kapsamında tanımlı gerçek veya tüzel kişi olması,
• Program kapsamında desteklenen sektörlerden birinde faaliyet göstermesi,
• Hızlı büyüyen işletme kriterini sağlaması

gerekiyor. Bu şartlardan bazılarını başlıklar altında değerlendirelim.

İşletme Ölçeği

Programdan küçük ve orta ölçekli KOBİ’ler faydalanır. Diğer bir ifadeyle mikro KOBİ’ler programa başvuramaz. Güncel KOBİ tanımına göre KOBİ ölçekleri şu şekilde:

Faaliyet Alanı

KOSGEB, Kapasite Geliştirme Programı ile imalatçı KOBİ’ler ile teknoloji KOBİ’leri destekleyecek. KOBİ’lerin faaliyet alanları NACE Rev 2.1. listesi ile belirleniyor. Buna göre;

• • C İmalat başlığı altındaki NACE koduna sahip KOBİ’ler (YODA – Yalın Olgunluk Değerlendirme Analizi yaptırmış olma ve Sanayi Sicil Belgesi’ne sahip olma)
  • 61 Telekomünikasyon alt başlığındaki NACE kodlarından herhangi birine sahip KOBİ’ler
  • 62 Bilgisayar programlama, danışmanlık ve ilgili faaliyetler alt başlığındaki NACE kodlarından herhangi birine sahip KOBİ’ler
  • 63 Bilişim altyapısı, veri işleme, barındırma ve diğer bilgi hizmeti faaliyetleri alt başlığındaki NACE kodlarından herhangi birine sahip KOBİ’ler
  • 72 Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetleri alt başlığındaki NACE kodlarından herhangi birine sahip KOBİ’ler

destek için uygun başvuru sahipleridir.

Dolayısıyla program yalnızca klasik üretim işletmeleri için değil; yazılım, bilgi teknolojileri, veri işleme, telekomünikasyon ve Ar-Ge alanında çalışan teknoloji şirketleri açısından da önemli bir finansman alternatifi oluşturuyor.

Şirket Türü

Programda limited ya da anonim şirket statüsüne sahip olma şartı aranıyor. Yani şahıs şirketleri programdan faydalanamıyor.

Hızlı Büyüme Şartı

Programın önemli başvuru şartlarından biri işletmenin hızlı büyüyen işletme niteliğinde olması.

Hızlı büyüyen işletme kriterinin karşılanıp karşılanmadığı başvuru sırasında işletmenin geçmiş dönem mali ve istihdam verileri üzerinden değerlendiriliyor.

Ancak 2026 yılında yapılan değişikliklerle bu şartın istisnaları önemli ölçüde değiştirildi.

Hızlı Büyüme Şartının Kontrolü

Üç yıl boyunca istihdam veya net satışlar için yıllık ortalama %10 ve üzerinde büyüyen KOBİ’ler, hızlı büyüyen KOBİ olarak tanımlanıyor. Bu şartın sağlanıp sağlanamadığı ise başvuru ekranı üzerinden otomatik olarak kontrol edilebiliyor.

Tablo, manuel veri girişi ile ya da sistemin ilgili kurumlardan çektiği resmi verilerle oluşturulabiliyor. Şayet başvuru sahibi manuel veri girişi ile hızlı büyüme şartını sağlıyorsa, bu durumu başvuru ekinde sunacağı ek belgelerle kanıtlamalı. Ayrıca hesaplamalarda deflatör sabitinin kullanımı, büyüme hesabında enflasyon etkisinin de dikkate alındığını gösteriyor.

Hızlı Büyüme Şartı Aranmayan İşletmeler

Aşağıdaki işletmelerde hızlı büyüme şartı aranmıyor:

• Teknogirişim Rozetine sahip işletmeler
• KOSGEB ile ilgili paydaşlar arasında imzalanan protokoller kapsamında tedarikçi geliştirme amacıyla KOSGEB’e bildirilen işletmeler

Bu nedenle özellikle teknoloji girişimleri açısından Teknogirişim Rozeti, Kapasite Geliştirme Destek Programı’na erişimde önemli bir avantaj haline geldi.

Önceki dönemlerde uygulanan; TÜBİTAK veya KOSGEB Ar-Ge projesi tamamlamış olma, Ar-Ge Merkezi statüsü, Teknolojik Ürün Deneyim (TÜR) Belgesi veya Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde faaliyet gösterme gibi hızlı büyüme kriteri istisnaları ise güncel program yapısında yer almıyor.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Programı Destek Kapsamı

Program doğrudan işletmeye nakdi hibe verilmesi şeklinde uygulanmıyor.

KOSGEB, proje kapsamında işletmenin anlaşmalı finans kuruluşundan kullanacağı kredi için 20 puanlık finansman desteği sağlıyor.

2026/3 dönemi için temel finansman koşulları şöyle:

Kredi Alt Limiti – 1 Milyon TL

Kredi Üst Limiti – 20 Milyon TL

Finansman Desteği – 20 Puan

Proje Süresi – 24 Ay

Azami Kredi Vadesi – 36 Ay

KOSGEB tarafından sağlanan 20 puanlık finansman desteği geri ödemesiz destek niteliğinde. İşletmeler için ayrıca Kredi Garanti Fonu (KGF) aracılığıyla kefalet imkânı da bulunuyor.

Hangi Bankalardan Kredi Kullanılabilir?

Program kapsamında protokol imzalanan finans kuruluşları:

• T.C. Ziraat Bankası A.Ş.
• Türkiye Halk Bankası A.Ş.
• Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.
• Ziraat Katılım Bankası A.Ş.

Proje kapsamında kredi finansmanı tek bir finansal kuruluş üzerinden sağlanabiliyor.

Desteklenen Giderler

Kapasite Geliştirme Destek Programı kapsamında aşağıdaki giderler finansmana konu edilebiliyor:

Personel Giderleri

Projenin uygulanması için ihtiyaç duyulan mevcut veya yeni personel giderleri.

Makine, Teçhizat ve Kalıp Giderleri

Üretim kapasitesinin artırılması, yeni üretim altyapısının oluşturulması veya mevcut süreçlerin geliştirilmesine yönelik makine, teçhizat ve kalıp yatırımları.

Yazılım Giderleri

İşletmenin dijital dönüşümünü ve operasyonel kapasitesini geliştirecek yazılım yatırımları.

Örneğin;

• ERP,
• MRP,
• üretim yönetim sistemleri,
• veri analitiği,
• yapay zekâ uygulamaları,
• otomasyon sistemleri,
• dijital süreç yönetimi

gibi yatırımlar proje kapsamına alınabilir.

Hizmet Alımı Giderleri

Program kapsamında;

• eğitim,
• danışmanlık ve yönderlik,
• belgelendirme,
• test ve analiz,
• pazarlama,
• tasarım,
• sınai mülkiyet hakları

ile ilgili hizmet alımları desteklenebilir.

İşletme Sermayesi

Proje ile ilişkili işletme sermayesi ihtiyaçları da kurul değerlendirmesine bağlı olarak finansman kapsamına alınabilir.

Savunma, Havacılık ve Uzay Tedarikçilerine 30 Milyon TL’ye Kadar Kredi

2026/3 döneminin dikkat çeken yeniliklerinden biri, savunma, havacılık ve uzay sektörlerinde tedarikçi geliştirme projeleri için oluşturulan özel yapı.

KOSGEB ile protokol imzalayan paydaşlar tarafından bildirilen işletmelerde kredi üst limiti 30 milyon TL’ye kadar çıkabiliyor.

Program sayfasında yer alan protokol tarafları arasında;

• Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı,
• Türkiye Uzay Ajansı,
• Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı,
• TÜRKSAT,
• Türk Hava Yolları Teknik,
• SAHA İstanbul,
• Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas OSB

gibi kurum ve kuruluşlar bulunuyor.

Fakat savunma alanında proje sunacak işletmeler açısından ayrıca EYDEP sertifikası şartı bulunuyor.

Kredi üst limitleri EYDEP seviyesine göre:

• EYDEP-C: 25 milyon TL
• EYDEP-B: 27,5 milyon TL
• EYDEP-A: 30 milyon TL

olarak uygulanıyor.

Hangi Projeler Kapasite Geliştirme Programına Uygun Olabilir?

Program klasik bir Ar-Ge destek programından farklı olarak, mevcut bir ürünün veya işletmenin ölçeklenmesine ve kapasitesinin geliştirilmesine odaklanıyor.

Bu nedenle örneğin;

• üretim kapasitesinin artırılması,
• yeni üretim hattı kurulması,
• üretim süreçlerinin otomasyonu,
• ERP/MRP altyapısının kurulması,
• dijital dönüşüm yatırımları,
• veri analitiği ve yapay zekâ altyapılarının işletme süreçlerine entegrasyonu,
• yeni makine ve üretim teknolojilerinin devreye alınması,
• insan kaynağı kapasitesinin artırılması,
• ihracata yönelik üretim kapasitesinin geliştirilmesi,
• büyük işletmelerin tedarik zincirine yönelik kapasite yatırımları,
• savunma, havacılık ve uzay sektörlerine yönelik tedarikçi geliştirme yatırımları

program kapsamında değerlendirilebilecek proje örnekleri arasında yer alabilir.

Buradaki kritik nokta yalnızca giderlerin sıralanması değil; yatırımın işletmenin verimliliğini, üretim kapasitesini, pazar büyüklüğünü veya kurumsal kapasitesini nasıl artıracağının proje içerisinde somut olarak ortaya konulmasıdır.

2026/3 Dönemi Son Başvuru Tarihi

KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı 2026 yılı 3. dönem başvuruları 22 Ağustos 2026 – 15 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Yani, daha önce de olduğu gibi başvuru süresi oldukça kısa.

Başvuru döneminin kısa olması nedeniyle özellikle proje bütçesi, finansman ihtiyacı ve yatırım kalemleri belirlenmiş işletmelerin başvuru hazırlıklarına gecikmeden başlaması faydalı olacaktır.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Programı Başvuru Danışmanlığı

diPMO olarak KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı kapsamında;

• işletmenin programa uygunluğunun değerlendirilmesi,
• proje fikrinin oluşturulması ve kapsamlandırılması,
• yatırım ve gider kalemlerinin yapılandırılması,
• proje başvuru dosyasının hazırlanması,
• bütçe ve finansman planının oluşturulması,
• başvuru ve değerlendirme sürecinin takibi

konularında danışmanlık hizmeti sunuyoruz.

İşletmenizin KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı 2026/3 dönemine uygun olup olmadığını değerlendirmek ve başvuru süreci hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Programı 2026-3 Çağrısı yazısı ilk önce diPMO - TÜBİTAK, KOSGEB ve Kamu Destek Danışmanlığı üzerinde ortaya çıktı.