Teknogirişim Rozeti, belirli kriterleri sağlayan teknoloji girişimleri için geliştirilen bir rozet sistemi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bu rozetle şimdilik teknoloji şirketlerinin görünürlüğünü artırmayı amaçlıyor. İlerleyen dönemlerde rozet sahibi girişimler farklı fırsatlar eldecek. Örneğin KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı‘nın çağrılarında rozete sahip girişimler için “hızlı büyüme şartı” aranmayacak. Oysa önceki çağrılarda hızlı büyüme şartı aranmayacak KOBİ’ler şöyle tanımlıydı:
- Ar-Ge Merkezi ünvanına sahip olma
- Teknokette yapılanma
- TÜR Belgesine sahip olma
- TEYDEB ve/veya KOSGEB programlarıyla Ar-Ge, Ür-Ge ve yenilik destek programlarıyla son 5 yıl içerisinde 1 adet başarılı proje tamamlama
Teknogirişim Rozeti Ne Sağlayacak?
Teknogirişim Rozeti, belirli kriterleri sağlayan teknoloji odaklı girişimlere verilen resmi bir tanımlama ve görünürlük rozeti. Rozet, teknoloji girişimlerini yatırımcılar, kamu kurumları, teknoparklar gibi ekosistem paydaşları için görünür kılmayı amaçlıyor.
Son yıllarda Türkiye’de girişimcilik ekosistemi ciddi şekilde büyüdü. Ancak “startup” kavramının çok geniş kullanılması, teknoloji geliştiren girişimlerle yalnızca dijital hizmet sunan şirketlerin aynı kategoride değerlendirilmesine neden oldu. Yazılım şirketlerini ele alalım. Özellikle ÜYZ sayesindepek çok çözümü son derece ucuz ve hızlı bir şekilde prototiplemek mümkün. Bizim de yapay zeka sayesinde geliştirdiğimiz basit araçlarımız mevcut. THS belirleme ya da KOSGEB Girişimcilik Programı uygunluğunu değerlendirme araçlarımız bu sınıfta. Peki biz teknoloji mi geliştiriyoruz. Hayır.
Diğer bir sorun da yıllardan beri kamu tarafında değerlendirme sürecinde yaşanan şirket konumlanma karmaşası. Pek çok kamu kurumu için daha önce bir adet başarılı proje tamamlayan girişimlere değerlendirmede pozitif ayrımcılık uyguluyor. Bu girişimlerin, sürekli yenilik yapan girişimlerden ayrışması zorlaşıyor.
Bu nedenle Teknogirişim Rozeti yalnızca bir görünürlük aracı değil. Rozet aynı zamanda “gerçek teknoloji girişimi” tanımını netleştirmeye çalışan bir mekanizma.
Başvuru Şartları
Başvuru yapacak şirketler aşağıdaki şartların tamamına sahip olmalı:
- Türkiye’de kurulmuş şahıs veya sermaye şirketi statüsünde olma
- KOBİ vasfını taşıyor olması
- Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliğine göre bağımsız işletme statüsünde olması
- Girişimin kuruluş tarihinden itibaren en fazla on beş yıl geçmiş olması
- Girişim teknoloji ve yenilik tabanlı bir iş modeline sahip olmalı
Bu maddelerden kuruluş tarihi şartı oldukça ilgi çekici. Bakanlık, yeni nesil teknoloji şirketlerine teknogirişim rozeti vermeyi hedefliyor.
Başvurular ve Rozet Almanın Ölçütü
Rozet için başvurular Teknogirişim Rozeti başvuru portalı üzerinden yapılıyor. Başvuru formu, teknokent başvuruları ya da Ar-Ge/Tasarım merkezi başvurularında olduğu gibi iki bölümden oluşuyor. İlk bölüm, başvuru sahibi şirkete ilişkin genel bilgileri sorguluyor. İkinci bölüm ise, şirketin inovasyon kabiliyetlerini ölçmeye yönelik sorular içeriyor. Diğer bir ifadeyle değerlendirmede bakanlık, “bir ürün geliştirdiniz mi?” sorusu yerine şirketin teknoloji üretip üretmediğini anlamaya çalışıyor.
Örneğin formda girişimin teknolojik farklılığı, mevcut çözümlerden hangi yönleriyle ayrıştığı ve teknoloji geliştirme kapasitesi soruluyor. Bu da Teknogirişim Rozeti’nin yalnızca ticari başarıya değil, teknik derinliğe de odaklandığını gösteriyor. Ayrıca başvuru dokümanı bu yönüyle start-up Pitch-deck’lerinden ayrışıyor.
Biraz da başvuru formunu inceleyelim. Burada şablon başvuru formunda şirketin inovasyon gücü “Lean Canvas” metodolojisinin kullanıldığını gösteriyor. Özellikle 7. soru ve sonrasındaki soruları yanıtlamak Lean Canvas yaklaşımıyla iş yapma kültürü kazanan start-uplar için oldukça kolay.
Geçmiş dönemde KOSGEB Girişimcilik Destek Programı başvurularında da bu yaklaşım mevcuttu. Fakat hem geleneksel girişimler hem de ileri girişimlerden aynı dokümanın beklenmesi kurum için değerlendirmeyi zorlaştırmıştı. Yaklaşımın teknogirişim rozeti başvuruları için kullanımını daha uygun buluyoruz.
Değerlendirme
Başvuruların ardından değerlendirme için bakanlık farklı yöntemler belirlemiş. Şayet girişim son üç yıl içerisinde aşağıdaki şartlardan birini sağlıyorsa, direkt olarak rozet sahibi olabilir.
- TGB’de faaliyet gösteriyorsa
- TEKMER’de faaliyet gösteriyorsa
- TÜBİTAK 1512- Girişimcilik Destek Programı (BİGG) veya 1812- Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı (BiGG Yatırım) kapsamında destek almışsa/destek süreçleri devam ediyorsa.
Bunun haricinde bakanlık başvuruları iki şekilde değerlendirecek. Ya bakanlık başvuru dokümanını kendi içinde kuracağı bir komitede değerlendirir ve karar verir. Ya da başvurunun değerlendirilmesi için görüş alınması amacıyla değerlendirici kuruluşa yetki verir. Yani KOSGEB ya da TEYDEB sürece katkı sağlar.
Değerlendirme sonrası, kabul edilen başvurulara teknogirişim rozeti belgesi verilir. Belge geçerlilik süresi 3 yıldır. Kabul edilmeyen başvurular için itiraz edilir. Bakanlık itiraz sonrasında değerlendirme süreçlerini tekrarlar. İtirazı kabul edilen girişimlere belge sağlanır. İtirazı kabul edilmeyen girişimler 6 ay süreyle yeni başvuru yapamaz.
Başvuru ve değerlendirme süreçlerine ilişkin tüm aşamalar bakanlığın yayınladığı şemadan takip edilebilir.
Rozet Almak Kimler İçin Zor?
Yukarıda da değindiğimiz üzere başvurmak isteyen şirketler mutlaka inovatif olmalı. Yani yalnızca servis modeliyle çalışan ya da hazır altyapılar üzerine ürün geliştiren girişimlerin rozet alma şansları zor. Tabii her girişim, değerlendirmede sorun yaşamamak için ürünlerine ilişkin teknik farklılıkları net bir şekilde ortaya koyamalı.
Benzer şekilde yalnızca arayüz geliştiren, mevcut API’leri bir araya getiren ya da üretken yapay zeka araçlarını sınırlı seviyede kullanan girişimler mutlaka teknoloji geliştirme tarafını güçlü şekilde anlatmalı. Pek çok iş fikrinin Bakanlık açısından hâlâ oldukça yeni. Bu alanlardaki çalışmaları doğru anlatmak için ek açıklama ihtiyacı doğuyor. Örneğin, 2017 yılında hala birlikte çalışmaktan mutluluk duyduğumuz Userspots’un tasarım merkezi başvurusunda bir hayli terlemiştik. UX alanında çalışma yapan şirketin tasarım odağı ve süreçte kullandığı metodoloji değerlendiriciler için yeni bir çalışma sahasıydı.
Son Söz
Teknogirişim Rozeti’nin girişimcilik ekosisteminde nasıl bir karşılık bulacağını önümüzdeki dönemde göreceğiz. Ancak mevcut yapı, Bakanlığın yalnızca şirket sayısını değil; teknoloji üretme kapasitesini de daha görünür hale getirmeye çalıştığını gösteriyor.
Özellikle yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte “ürün geliştirmek” ile “teknoloji geliştirmek” arasındaki çizgi giderek belirsizleşiyor. Teknogirişim Rozeti’nin en önemli işlevlerinden biri de tam olarak bu ayrımı daha net hale getirmek olabilir.
