Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) bir fikrin teknolojiye dönüşme yolculuğunu ölçen bir yaklaşımdır. Yaklaşım, ilk olarak 1970’li yıllarda NASA tarafından geliştirilmiştir. THS, uzay görevlerinde kullanılacak sistemlerin teknik olarak ne kadar hazır olduğunu net biçimde ortaya koymak için geliştirilmiştir. Zamanla farklı sektörlerde de kullanılmaya başlayan THS, fikirden ürüne geçen aşamaları 1’den 9’a kadar numaralandırır.
Günümüzde THS, otoritelerce doğru destek aracını belirlemek için kullanılmakta. TEYDEB desteklerinde ise THS beyanı başvuru aşamasında yapılıyor. THS doğru belirlemek için kurumun yayınladığı bir soru seti mevcut. Yazının devamında bu setin nasıl kullanılacağını adım adım açıklayacağız. Önce gelin, THS seviyelerine daha yakından bakalım.
THS Seviyeleri
Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS), 1’den 9’a kadar toplam dokuz aşamadan oluşur. Bu seviyeler, teknolojinin fikirden ürüne dönüşme yolculuğunu açık biçimde tanımlar. Her THS seviyesi, projenin teknik olgunluk düzeyini net şekilde gösterir. Aşağıda bu seviyeleri izlemek için yaygın olarak kullanılan bir ölçek verilmiştir.
THS yaklaşımını daha iyi anlamak için bir ürün üzerinden örnek verelim. Ürünümüzün Getir/Yemeksepeti gibi bir hızlı teslimat uygulaması olduğunu varsayalım.
THS 1–3: Fikirden Teknik Doğrulamaya
THS 1 – Temel ilkelerin gözlemlenmesi
İlk olarak, şehir içi sipariş teslimatına yönelik ihtiyaç fark edilmiştir. Ekip, kullanıcıların “hızlı teslimat” beklentisini analiz etti ve bu talebin teknolojiyle nasıl karşılanabileceğini tartıştı. Henüz bir teknoloji önerilmemiş, yalnızca kavramsal bir ihtiyaç tanımlanmıştır. Bu nedenle Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) fikir düzeyindedir.
THS 2 – Kavramsal çerçevenin oluşturulması
Bu aşamada ekip, sistemin nasıl işleyeceğini teorik olarak modellemeye başlar. Kullanıcıların uygulama üzerinden sipariş vereceği, restoranların siparişleri görüntüleyeceği ve kuryelerin harita tabanlı sistemle yönlendirileceği bir yapı tanımlanır. Özellikle bu aşamada teknoloji henüz fiziksel ya da dijital bir ürün haline gelmemiştir.
THS 3 – Kavram doğrulaması
Bir sonraki adımda ekip, sistemin teknik olarak uygulanabilirliğini test eder. Ekip, harita API’lerini kullanarak kurye takibini dener. Öte yandan, restoran, kullanıcı ve kurye etkileşimi simülasyon ortamında doğrudan gösterilmiştir. Bu şekilde, THS seviyesi fikirden deneysel doğrulamaya geçer.
THS 4–6: Geliştirme ve Prototip Aşamaları
THS 4 – Bileşen düzeyinde test
Bu aşamada, ekip sistemin ana bölümlerini ayrı ayrı geliştirir. Ekip üyeleri, kullanıcı arayüzünü, restoran panelini ve kurye uygulamasını bağımsız şekilde test eder. Her bileşen, diğerlerinden bağımsız olarak değerlendirilmiştir. Ancak sistem henüz entegre edilmemiştir. Bilindiği üzere bu aşama, yazılım geliştirme süreçlerinde sıklıkla görülen bir aşamadır.
THS 5 – Test ortamında bütünleşik doğrulama
Sonrasında ekip, tüm bileşenleri birleştirir ve sistemin test ortamında birlikte çalışmasını sağlar. Kullanıcılar ve test restoranlar üzerinden sipariş alma, yönlendirme ve teslimat döngüsü baştan sona denenmiştir. Ayrıca ekip, bildirim ve geri bildirim süreçlerini izler. Diğer bir ifadeyle bu seviyede, THS sistemin senaryo bazlı çalışabilirliğini gösterir.
THS 6 – Sınırlı ortamda prototip gösterimi
Bu noktada, ekip geliştirilen uygulamayı sınırlı sayıda kullanıcıyla sahada test eder. Örneğin, belirli bir mahallede uygulama yayınlanır ve gerçek siparişler alınır. Bu aşama, Teknoloji Hazırlık Seviyesi’nin saha öncesi en olgun aşamasıdır.
THS 7–9: Gerçek Ortam ve Ticarileşme
THS 7 – Gerçek ortamda test
Bu aşamada ekip, uygulamayı daha geniş bir bölgede aktif hale getirir. Örnek olarak uygulama gerçek restoranlardan gelen siparişleri alır ve kuryelerle teslimatları gerçekleştirir. Ayrıca ekip, kullanıcı deneyimi ve performans ölçümlerini analiz eder. Bu nedenle, THS seviyesi teknolojinin sahadaki gerçek performansını ortaya koyar.
THS 8 – Tamamlanmış sistem ve doğrulama
Bu aşamada ekip, sistemi tüm bileşenleriyle birlikte çalışır hale getirir. Ödeme altyapısı, güvenlik önlemleri ve raporlama sistemleri devreye alınır. Ek olarak, kullanıcı deneyimi ekip tarafından iyileştirilmiştir. Yani THS 8 aşaması, teknolojinin olgunlaştığını ve ticarileşmeye yaklaştığını gösterir.
THS 9 – Ticarileşmiş ürün
Son olarak ekip, sistemi pazara sunar ve yaygın kullanıma açar. Uygulama üzerinden siparişleri alır, gelir elde eder ve böylelikle müşteri tabanını genişletir. Bu nedenle, THS 9 teknoloji ticarileşmiş, sürekli ve ölçeklenebilir hale geldiğinde tamamlanmış sayılır.
THS Seviyeleri ve TÜBİTAK TEYDEB Projeleri İlişkisi
Daha önce de ifade ettiğimiz üzere TEYDEB, başvuru sırasında THS beyanı yalnızca Proje Ön Bilgileri bölümünde verilir. Her ne kadar bunun için bir soru seti mevcutsa da bu soru setine göre seçilmiş THS’ı belirtmek zorunlu değildir.
Buna karşın kurum, belirtilen THS seviyesi ile projede yürütülecek çalışmalar sonucunda elde edilecek çıktıların uyumlu olmasını bekler. Örneğin, THS 3’te olan bir teknoloji için doğrudan ticarileşme hedefi koymak gerçekçi değildir. Benzer şekilde, THS 7 beyan edilen bir projede saha testi yapılmamışsa bu bir çelişki yaratır.
Bu nedenle, THS seviyesi ile iş paketleri arasında mantıklı bir geçiş olmalıdır. Çünkü iş paketleri teknik ilerlemeyi açıkça gösterebilmelidir. Örneğin, THS 4’ten THS 6’ya geçişin nasıl sağlanacağı anlatılmalıdır.
Kısacası, THS sadece teknik bir detay değildir. Aynı zamanda etkili bir planlama aracıdır. TEYDEB projelerinde doğru THS beyanı, projenin inandırıcılığını artırır.
TÜBİTAK TEYDEB THS Soru Seti
TEYDEB, başvuru sahiplerine bir THS soru seti sunar. Bu set, projenizin teknik olgunluk düzeyini anlamanıza yardımcı olur.
Her soru, teknoloji bileşenlerinin ne kadar hazır olduğunu ölçmeyi hedefler. Soruları dikkatle yanıtlamak, doğru seviyeyi belirlemenizi sağlar. Böylece hem iş planınızı şekillendirebilir hem de hedeflerinizi daha gerçekçi kurabilirsiniz. Doğru belirlenen THS seviyesi, değerlendirme sürecinde güven yaratır. TEYDEB THS soru seti buradan indirilebilir.
Projelerin THS seviyesini belirlemek için bu ve benzeri soru setleri kullanmak önemlidir. Çünkü pek çok başvuru sahibine göre projelerinin THS seviyeleri gerçekte olduğundan daha yüksektir. THS’ı şayet varsa çağrı dökümanına göre belirler fakat bu yöntem değerlendirici gözünde projenin inandırıcılığını zayıflatır.
Son olarak THS seviyesi, bir projede sadece teknik durum değil, aynı zamanda yol haritasıdır. TEYDEB başvurularında THS’yi doğru belirlemek, destek alınabilirliği artırır ve proje planının mantığını güçlendirir. Şayet THS en başından doğru belirlenirse, proje için doğru program seçimi kolaylaşır.
Sorularınız varsa ya da projeniz için doğru THS seviyesini birlikte değerlendirmek isterseniz, bizimle iletişime geçebilirsiniz.
