TÜBİTAK TEYDEB Projeleri Değerlendirme Süreçleri

TEYDEB projeleri değerlendirme süreçleri geçtiğimiz günlerde yayınlanan çağrı dokümanı ile duyuruldu. Puan skalası, bir önceki çağrı dönemine göre oldukça daraldı. Yazımıda konuyu değerlendirerek başvuru gerçekleştirecek olanların öz değerlendirme yapmasını hedefliyoruz.

Değerlendirme Zincirinin 4 Halkası

TÜBİTAK TEYDEB projeleri değerlendirme süreçleri dört aşamada gerçekleşir. Bu aşamaları genel hatlarıyla değerlendirelim.

Ön Değerlendirme Aşaması – Başvuru sonrasındaki ilk değerlendirme etabıdır. Başvuru sonrasında her projeye bir TEYDEB uzmanı atanır. TEYDEB uzmanı genel olarak doküman bütünlüğü ve projenin program kriterlerine uygunluğunu değerlendirir.

Hakem Değerlendirme Aşaması – Ön değerlendirme süreçlerini geçen projeler için TEYDEB uzmanı hakem ataması gerçekleştirir. Kurum, akademisyenleri ya da sektör uzmanlarını hakem olarak görevlendirir.

Kurul değerlendirmesi – Hakem değerlendirmesi sonrasındaki değerlendirme sürecidir. Hakem raporları dikkate alınarak projeler kurul değerlendirmesine alınır.

Ek puan & nihai karar – Kurul, çağrıya özel ek puanları ekler; bütçe sıralamasıyla destek listesi kesinleşir.

Gelelim bu süreçlerin detaylarına.

TÜBİTAK TEYDEB Projeleri Ön Değerlendirme Süreçleri

Daha önce de ifade ettiğimiz gibi TEYDEB uzmanı ön değerlendirme süreçlerini yürütür. Projenin bağlı olduğu komiteye uygun olarak atanan TEYDEB uzmanı projeyi şu yönlerden inceler:

• Proje, kısmen ya da büyük ölçüde tamamlanmıştır.
• Projede başvuru sahibinin çözmesi gereken teknik/teknolojik bir sorun bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle projede gerçekleştirilmesi önerilen uygulamalar rutin uygulamalardır.
• Projede yürütülecek Ar-Ge çalışmaları firma dışından yani hizmet alımı ile gerçekleştirilecektir.
• Proje çıktısının teknik/teknolojik/yasal/hukuki açıdan yapılabilme, kullanılabilme veya endüstriyel uygulamaya dönüşme olasılığı yoktur.
• Proje Ar-Ge ve yenilikten ziyade yatırımı hedefler.
• Proje çıktısının ekonomik yarara dönüşme yani ticarileşme potansiyeli zayıftır.
• Proje teknolojik arka planı güncel değildir.
• Proje başvuru tarihi itibariyle proje ekibinde, proje konusu ile ilgili en az lisans derecesine sahip firma çalışanı bir proje personeli yoktur. Buna ek olarak Proje konusundan farklı bir alanda lisans eğitimi olan çalışanların özgeçmişlerinde
  proje konusu ile deneyimleri sınırlıdır.
• Şayet proje daha önce sunulan ve reddedilen bir projeyse, red gerekçelerinin giderilmesine yönelik yeterli aksiyon alınmadan başvuru yapılmıştır.

Gelelim en kritik red gerekçesine. Direkt olarak çağrı dokümanından alıntı yapalım:

Projede gerçekleştirilecek Ar-Ge faaliyetleri ile sunulan gider kalemleri nitelik ve nicelik olarak uyumlu değildir, gerçekçi bir bütçe planlaması yapılmamıştır. Bütçe kalemlerinin büyük çoğunluğu Ar-Ge çalışmalarına katkısı olmayan gereksiz ve fazla taleplerden oluşmaktadır.

Bu bizim çok karşılaştığımız ve yürüttüğümüz projelerde proje sahipleri ile resmen kıran kırana pazarlığa tutuştuğumuz bir konu. 🙂 Bir çok başvuru sahibi, desteği haklı olarak fırsat olarak görmekte. Ne var ki proje kapsam-zaman ve kalite planına uygun olmayan bütçelendirme direkt red gerekçesi.

Ön değerlendirme süreçleri için mevzuatsal olarak net bir zaman tanımı yapılmasa da bu aşama tahminen 3-4 hafta sürer.  Ön değerlendirme sonucunda; TEYDEB uzmanı projeyi reddeder ya da hakem ataması gerçekleştirir. Bazı özel durumlarda  ise belirlenen proje bölümleri için revizyon da isteyebilir.

TÜBİTAK TEYDEB Projeleri Hakem Değerlendirme Aşaması

Ön değerlendirmeyi geçen projeler hakem değerlendirme süreçlerine geçer. Bu aşamada TEYDEB uzmanı proje için en az 2 en çok 5 hakem ataması gerçekleştirir. Projenin içerdiği teknoloji alanı ve bütçe büyüklüğüne göre hakem sayısı değişir. TEYDEB, Projeye atanan hakemlere ilişkin bilgilerİ firmaya iletir. Firma ve hakem arasında bir çıkar çatılması olması halinde hakeme itiraz edilebilir.

BİLTEG – Bilişim Teknolojileri Grubu – projeleri haricindeki tüm projelerde hakemler yerinde ziyaret yaparak projeyi değerlendirir. BİLTEG projelerinde hakem değerlendirme süreci tarafların tercihine göre çevrim içi ya da yerinde ziyaret şeklinde gerçekleşir. Hakem ziyaret süresine ilişkin net bir süre bulunmamaktadır. Önemli olan projeye atanan hakemlerin farklı görüşmelerle projeyi değerlendirmelerini sağlamaktır.

Projeye atanan hakemler atanma tarihini izleyen üç hafta içerisinde firmayı ziyaret ederek, raporlarını TÜBİTAK TEYDEB’e iletmek zorundadır. Ayrıca projelerin komite değerlendirme sürecine geçebilmesi için hakemlerde en az 60 puan alması zorunludur.

TÜBİTAK TEYDEB Projeleri Komite Değerlendirmesi

Hakem değerlendirmeleri tamamlandıktan sonra TEYDEB uzmanı projeye ilişkin Proje Bilgi Formu’nu hazırlar. Niha kararın verileceği toplantıda kurul, bu form ve kuruluşça sunulan AGY100 ve diğer ek belgelerle hakem raporlarını inceler. Projeye dair karar, görüşülen diğer projelerden bağımsız olarak oluşturulur.

Öncelikle Kurul, değerlendirme eşiğini 60 puan olarak belirler. Ortalama hakem puanı üç ana boyutta değerlendirir:

• endüstriyel Ar-Ge içeriği, teknoloji düzeyi ve yenilikçi yön,
• proje planı ile kuruluş altyapısının uygunluğu,
• çıktıların ekonomik yarara ve ulusal kazanıma dönüşebilirliği

Bunlardan herhangi biri 60 puanın altına düştüğünde Kurul projeyi reddeder. Buna karşılık, tüm boyutlarda eşiğin üzerine çıkan projeler değerlendirme sürecinde ilerler.

Ek Puan Uygulaması

Ek puan uygulaması komite değerlendirmesi tamamlanan projeler için geçerlidir. Bu uygulamaya ilişkin kriterler her çağrı döneminde değişiklik göstermektedir. Güncel durumda başvuruya açık olan 2025-2 çağrısı dikkate alındığında aşağıdaki kriterlere sahip projelere değerlendirmeler haricinde ek puan verilecektir:

• Ticarileşme Performansı: Bu puan, firmanın önceki TEYDEB projelerinden elde ettiği satış verilerine göre oluşur. Bu puan (-1) ila (+5) arasında olabilir. Şayet başvuru sahibi geçmiş projelerinde elde ettiği ürünleri ticarileştiremediyse negatif puan alır. Tam tersi olarak iyi bir ticarileşme süreci geçiren Ar-Ge ürünlerine sahip firmalar bu bölümden (+) puan alır. Geçmiş TEYDEB projelerinde ticarileşme performansının tamamlanan projeler için ise TEYDEB’e sunulan ticarileşme raporlarıyla ölçüldüğünü hatırlatalım.
• Öncelikli Alan Uygunluğu: Şayet proje, öncelikli alanlardan birindeyse ek olarak +5 puan alır. 2025-2 çağrı dönemi için öncelikli alanlar; Afet Öncesi, Sırası ve Sonrasına Yönelik Araştırmalar ve Teknolojiler ile 12. Kalkınma Planı Öncelikli ve Kilit Teknoloji Alanları olarak belirlenmiştir. Daha önce Yeşil Mutabakat / İklim Uyumu altında projelere uygulanan ek puan bu çağrı döneminde geçerliliğini kaybetmiştir.

Proje Sonuçlarının Belirlenmesi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kurum tüm bu süreçlerin ardından şu sonuçları elde eder.

• Projeyi destekler.
• Değerlendirme süreçlerini daha verimli yürütmek için ek hakem atar.
• Proje için kurumdan ek bilgi ve belge talep eder.
• Projeyi reddeder.

Proje sonuçlarının belirlenmesinin ardından kurum, desteklenen projeler için destek kararını ve proje sözleşmelerini KEP üzerinden iletir. Reddedilen projeler için redde ilişkin itirazlar, yine KEP üzerinden iletilen proje sonuç yazısı referans alınarak TÜBİMER üzerinden yapılır.

Görüldüğü üzere, TÜBİTAK TEYDEB 2026-1 çağrı dönemi projeleri daha seçici ve ticarileşme odaklı bir ölçekte değerlendiriyor. Ek puan alanı daraldığından, hakem raporunun kalitesi destek almanın belirleyici unsuru hâline geldi.

Destek mi arıyorsunuz?

Proje kurgusu, bütçe optimizasyonu, ticarileşme raporu ve THS analizi dâhil her aşamada yanınızdayız. İletişime geçin, desteklerden faydalanmanıza katkı sağlayalım!